دكتر ندا علي‌بيگي/ دكتراي روان‌شناسي باليني/عضو هيات علمي دانشگاه علوم بهزيستي و توان‌بخشي
تاثير ظاهر ما بر قضاوت ديگران

ظاهر، ابتدايي‌ترين معياري است كه براي ما شناخته شده و آشكار است و هيچ‌كس نمي‌تواند اثر آن را كتمان كند، خصوصا در اولين برخورد آنچنان مهم است كه تاثير زيادي در تصميم‌گيري‌هايمان دارد زيرا مغز انسان عادت دارد ظاهر خوب و مناسب را به تمام ويژگي‌ها و خصوصيات فرد تعميم دهد...

يعني اگر در اولين برخورد از ظاهر فردي خوشمان بيايد به احتمال زياد اين زيبايي ظاهري را به اخلاق و خصوصيات ديگر فرد نيز تعميم مي‌دهيم و با خود مي‌گوييم قطعا اخلاق اين فرد نيز مانند ظاهرش زيباست. مفهوم هاله جذابيت نيز در اين خصوص مطرح مي‌شود. به اين معني كه به انسان‌‌هاي خوش‌چهره صفات خوب نسبت داده مي‌شود و رفتارهاي آنها خوب تعبير مي‌شود. هاله جذابيت اين مضمون را دارد كه هر چه زيباست پس خوب است. ظاهر اشخاص و ميزان جذابيت صورتشان مي‌تواند روي جنبه‌هاي مختلف شخصيتي، شغلي و زندگي اجتماعي آنها تاثير قابل‌ملاحظه‌اي بگذارد. تحقيقات نشان مي‌دهد كه ظاهر، تاثير قابل‌ملاحظه‌اي روي كيفيت زندگي افراد دارد. ظاهر و شكل صورت به خصوص در اولين مراحل آشنايي غالبا نقش عمده‌اي روي شكل‌گيري برداشت افراد از يكديگر دارد. مردم نسبت به افراد داراي صورت‌هاي جذاب برداشت‌هاي مثبت‌تر و رفتار بهتري دارند. با اين حال از كودكي به ما گفته شده كه هيچ‌وقت با ديدن ظاهر در مورد محتواي مساله‌اي قضاوت نكنيم. ياد گرفته‌ايم كه زيبايي بسيار عميق‌تر از آن چيزي است كه در ظاهر فرد نمايان است. در حقيقت قضاوت در مورد شخصيت و ويژگي‌ افراد بر اساس ظاهر صورت آنها با فرهنگ ما تناقض دارد. با اين حال تحقيقات نشان داده كه ظاهر به طور اجتناب‌ناپذير و غيرقابل‌انكاري روي نگاه افراد و نحوه برخورد با آنها در مسايل اجتماعي تاثير مي‌گذارد. از طرفي ظاهر، قسمت اعظمي از ارتباطات غيركلامي ما را شكل مي‌دهد. طرز قرار گرفتن، راه رفتن، ايستادن، حركات، چهره و چشم‌ها، لحن صدا، طرز لباس پوشيدن و... همگي نشانه‌هاي ارتباطات غيركلامي هستند. اهميت ارتباطات غيركلامي آنقدر بالاست كه 70 درصد ارتباط را اجزاي غيركلامي آن شكل مي‌دهد كه 55 درصد آن متعلق به ظاهر و حركات بدني است. بنابراين افراد در نخستين ملاقات با ديدن نشانه‌هاي غيركلامي در مورد شخصيت شما قضاوت مي‌كنند. اصولا در مراودات اجتماعي بيشتر بر نشانه‌هاي غيركلامي اعتماد مي‌كنند تا بر نشانه‌هاي كلامي. بسياري بر اين باورند كه همواره ارتباطات غيركلامي بر ارتباطات كلامي از نظر صحيح بودن ارجحيت دارد. چرا كه علامت‌هاي غيركلامي از درون انسان نشات مي‌گيرد و اغلب نمي‌توان آنها را كنترل كرد و اكثر انسان‌ها از مهار كردن هيجانات خود عاجزند. پس توجه به اصول زيبايي‌شناسي مانند هارموني و رنگ در كنار مشخصات فيزيكي مانند شكل، قد، رنگ پوست و مصنوعاتي مانند لباس، لوازم آرايشي و... مي‌توانند بر برداشت اول انسان‌ها از ما تاثير بگذارند. علاوه بر اين تغيير در ظاهر نيز پيام‌هاي بسياري را منتقل مي‌كند. به عنوان نمونه داشتن مردمك‌هاي گشاد به عنوان «توجه و دقت» تفسير مي‌شود يا لبخند دلالت بر حالات
مورد قبول اجتماع مانند مهرباني و... دارد.