شايسته ايراني در فيلم «آينه‌هاي روبرو» براي اولين‌بار نقش يک شخصيت ترانس (دوجنسي) را در سينماي ايران بازي کرد

زني که مرد شد

«شايسته ايراني» بازيگر جوان سينماي ايران متولد 1358 در تهران و فارغ‌التحصيل رشته نمايش از دانشگاه آزاد اسلامي است و تاکنون در فيلم‌هايي چون «آفسايد» و «موج سوم» ايفاي نقش کرده است...

نگاهي به کارنامه کاري او نشان مي‌دهد نقش‌هايي متفاوت و دشوار را پذيرفته و اين بار در «آينه‌هاي روبرو» نيز در فيلمي‌ با موضوع اجتماعي و با زمينه‌هاي آسيب‌شناسانه ايفاي نقش کرده است. «آينه‌هاي روبرو» هم‌اينک روي پرده سينماهاست و تا امروز توجه منتقدان و مخاطبان را به خود جلب کرده است. نکته قابل‌توجه در مورد اين فيلم، پرداختن به موضوعي است که اگرچه تابو محسوب مي‌شود و زياد به بحث و گفت‌وگو راه نمي‌يابد اما واقعيتي غيرقابل?کتمان است و بايد بيش از پيش درباره آن در رسانه‌هايي مانند سينما و تلويزيون صحبت شود. با شايسته ايراني گفت‌وگويي کوتاه درباره ايفاي نقش در فيلم «آينه‌هاي روبرو» انجام داده‌ايم.


سلامت: تفاوت عمده اين نقش با ساير نقش‌هايي که تا پيش از اين بازي کرده بوديد، چه بود؟

تفاوت‌هاي بارزي با نقش‌هاي ديگري که تاکنون بازي کرده بودم، داشت؛ اين اولين باري بود که يک شخصيت ترانس (دوجنسي) در سينماي ايران به‌عنوان شخصيت اصلي، بر پرده نمايش مي‌رفت. تفاوت‌هاي اين نقش با نقش‌هاي ديگر مشخص است ولي مي‌توانم به تنها موردي که تا حدي به اين نقش شباهت داشت، اشاره کنم؛ نقشي در «آفسايد» که هيچ‌وقت اکران نشد. «آدينه» در فيلم «آينه‌هاي روبرو» با نقشم در فيلم «آفسايد» تفاوت‌هاي دروني و حساسي دارد؛ دختري که در آفسايد با لباس پسرانه خود را به ورزشگاه مي‌رساند، به نظر من در درونش مشکل فراجنسيتي ندارد و فقط اداي پسر‌ها را درمي‌آورد درحالي که «آدينه» کاملا باور دارد که پسر است. او از کودکي با جسم زنانه‌اش مشکل داشته و از اين جهت بازي در اين نقش برايم جدي‌تر و سخت‌تر بود. بايد «آدينه» را طوري بازي مي‌کردم که مخاطبان در تشخيص دختر يا پسر بودن من ترديد کنند. براي من فرصت بزرگ و حساسي بود که توانايي‌ام را در بازيگري اثبات کنم بنابراين «آدينه» سخت‌ترين نقشي بود که تاکنون بازي کرده‌ام.

سلامت: چه تحقيقاتي درباره اين نوع افراد انجام داديد؟ به مطالعه بسنده کرديد يا برخورد حضوري با آنها داشتيد؟

بعد از مطالعه فيلمنامه و صحبت با کارگردان، لازم بود حتما با چنين افرادي از نزديک ديدار و گفت‌وگو داشته باشم. گاهي از کنار افراد ترانس عبور کرده بودم بدون اينکه به آنها توجه کنم. هيچ‌وقت به نزديک شدن به موقعيت و مشکلات آنها فکر نکرده بودم. وقتي ديدارها و گفت‌وگوها انجام شد، برايم واقعا سخت بود که در يک زمان کوتاه از خودم فاصله بگيرم و به نقش يک ترانس نزديک بشوم اما آنقدر نقش و موضوع را دوست داشتم که احساس کردم اين بهترين موقعيت براي من به عنوان يک بازيگر است که توانايي‌ام را نشان دهم زيرا بازي در اين نقش تکرارنشدني بود. هم نياز بود از لحاظ فيزيکي و رفتاري بيشتر به اينگونه افراد نزديک شوم و هم از راهنمايي‌هاي کارگردان استفاده کنم. خانم نگار آذربايجاني (کارگردان فيلم) به‌عنوان خالق نقش، بهتر از هرکسي مي‌دانستند از من به‌عنوان بازيگر نقش چه نوع بازي قابل قبولي مي‌توانند بگيرند.

سلامت: با قرار گرفتن در نقش و تحقيقاتي که انجام داديد، فکر مي‌کنيد آيا انسان‌هاي موسوم به دوجنسي آدم‌هايي متمايز از ديگر اعضاي جامعه هستند؟

نه، آنها محبت و دوستي را به خوبي درک مي‌کنند اما بيشتر سرزنش و طرد مي‌شوند، چه در خانواده و چه در جامعه و هيچ‌وقت نمي‌توانند خواسته‌هايشان را درست ابراز کنند زيرا ترس از درک نشدن در آنها بيشتر از افراد ديگر است. آنها معتقدند انتخاب جنسيت دست خودشان نبوده و با جسم و جنسيت خود به اندازه کافي در تضاد هستند، حالا تضاد با اطرافيان را هم به اين مشکل اضافه کنيد تا متوجه شويد که در چه مخمصه‌اي قرار دارند. نياز به حمايت در آنها بيش از بقيه افراد است.

سلامت: در اين فيلم به برخورد جامعه سنتي با اين افراد به خوبي پرداخته شده است. فکر مي‌کنيد سينما و تلويزيون چه اندازه در اصلاح رفتارها و نگاه‌ها به اين قشر سهيم هستند؟

به هرحال اين فيلم ساخته شده است تا واقعيت نهفته‌اي را به تصوير بکشد و اين‌گونه افراد را چه از لحاظ بيروني و چه از لحاظ دروني به اطرافيانشان معرفي و مشکلات آنها را در خانواده و جامعه مطرح کند. قطعا آدم‌ها بعد از ديدن اين فيلم بيشتر به هويت ناخواسته آنها پي مي‌برند و شايد احساس کنند که اين فاصله گرفتن از افراد ترانس فقط به دليل نداشتن اطلاعات کافي است تا شايد به اين نتيجه برسند که اگر زماني تصادفي با اين افراد روبرو شدند، رفتار نادرستي با آنها نداشته باشند.

سلامت: آيا تا حالا بازخوردي از جانب اين آدم‌ها به شما رسيده است؟

بله. در اين مدت چند پيغام از همين افراد ترانس داشتم که از ساخته شدن اين فيلم و بازي من در اين نقش بسيار تشکر کردند. خوشحال بودند که اين فيلم براي اولين بار به شکل داستاني و بدون نگاه تمسخرآلود نسبت به آنها در ايران ساخته شده است. حتي بعضي از آنها که خانواده‌هايشان با اين مساله مشکل داشتند، به تفاهم بهتري رسيدند و احساس رضايتشان بيشتر از قبل شده است.

سلامت: دشوارترين سکانسي که در اين فيلم بازي کرده‌ايد، از نظر خودتان کدام است؟

سکانس تراشيدن ريش در دستشويي.

هفته نامه سلامت