در باره ازدواج‌هاي فاميلي

نگذاريد كودكتان بيمار به دنيا بيايد

جام جم آنلاين: هفته گذشته اعلام شد كه انجام مشاوره ژنتيك پيش از ازدواج، اجباري مي‌شود، البته طي يكي دو دهه اخير از ازدواج‌هاي فاميلي به دليل افزايش آگاهي مردم نسبت به مخاطراتي كه اين نوع ازدواج‌ها از نظر بروز بيماري‌ها و اختلالات ژنتيك به وجود مي‌آورد، كاسته شده است.

اما واقعيت آن است كه همچنان بسياري از مردم اهميت و ضرورت مشاوره و انجام آزمايشات ژنتيك را نمي‌دانند، در واقع اغلب نمي‌دانند كه با انجام مشاوره و آزمايشات ژنتيكي احتمال تولد فرزندان ناسالمي كه در بيشتر موارد درماني براي بيماري‌شان وجود ندارد، پيش از اقدام به بارداري يا حين بارداري كاهش مي‌يابد.

دكتر سيد‌نويد‌المدني، مشاور ژنتيك در گفت‌وگو با جام‌جم مي‌افزايد: متاسفانه بسياري از مردم ما تاكنون نمي‌دانسته‌اند كه براي مشاوره ژنتيك بايد به كجا مراجعه كنند و در صورت اجباري شدن اين نوع مشاوره، پيش از ازدواج از بسياري از عقب‌ماندگي‌هاي ذهني، اختلالات ژنتيكي يا كروموزومي كه به بروز ناهنجاري‌هاي جسمي و عملكردي منجر مي‌شود، جلوگيري خواهد شد.

فرزندان سالمي داشته باشيم

آزمايش‌هاي پيش از ازدواج از جمله آزمايش‌هاي عفوني چون ايدز و هپاتيت و بيماري‌هايي چون تالاسمي كه در كشور ما بسيار شايع است و آزمايش‌هاي ژنتيكي مي‌تواند نقش مهمي در پيشگيري از بيماري‌ها و سلامت نوزاد متولد شده در تمام خانواده داشته باشد.

دكتر المدني در ارتباط با اهميت انجام مشاوره و آزمايشات ژنتيك مي‌گويد: هدف مشاوره ژنتيك بيشتر بر كساني متمركز است كه ازدواج فاميلي انجام مي‌دهند يا اين‌كه خود يا يكي از اعضاي خانواده‌شان مبتلا به اختلالات ژنتيكي، عقب‌افتادگي و اختلال عملكردي يا ساختاري اعضاي بدن هستند. نبايد فراموش كرد كه ازدواج فاميلي مي‌تواند امكان بروز برخي بيماري‌ها را از حالت نهفته به صورت بيماري فراهم كند. همچنين امكان انتقال يك بيماري ژنتيكي از والد مبتلا به فرزند 50 درصد است.

اين مشاور ژنتيك مي‌افزايد: در مشاوره‌هاي ژنتيك، درختي از بيماري‌ها كه در خانواده وجود دارد، كشيده مي‌شود، در صورتي كه امكان انتقال بيماري به نسل بعدي وجود داشته باشد، توصيه‌ها و آزمايش‌هاي لازم داده مي‌شود تا كودكي با يك بيماري ژنتيكي به دنيا نيايد.

تشخيص بيماري‌ها قبل از لانه‌گزيني جنين

به گفته دكتر المدني در حين مشاوره ژنتيك توضيحات و اطلاعات كافي در ارتباط با روش نزديكي، جلوگيري و انتقال بيماري‌ها از طريق تماس جنسي و روش پيشگيري از آنها، زمان مناسب براي باروري و آمادگي‌هاي قبل از آن به زوجين آموزش داده مي‌شود.

وي اضافه مي‌كند: طي انجام آزمايشات ژنتيك در مواد ضروري و براي اشخاصي كه يكي از عوامل خطر بروز بيماري‌ها و نقص‌هاي ژنتيكي را دارند، امكان تشخيص احتمال بروز بيماري پيش از بارداري، حين بارداري و حتي پيش از لانه‌گزيني جنين يعني در هفته اوليه تشكيل سلول تخم فراهم است. همچنين به افرادي كه سابقه ناباروري، سقط مكرر و اختلالات قاعدگي دارند، انجام معاينات تخصصي زنان توصيه مي‌شود. حتي كساني كه سابقه بروز بيماري‌هاي مزمن پيش‌رونده عصبي چون صرع را در خانواده‌شان دارند، تحت آزمايشات تخصصي ژنتيكي قرار مي‌گيرند.

ازدواج در سن بالا و ضرورت آزمايش ژنتيك

يكي از اتفاقاتي كه طي سال‌هاي اخير در كشور ما شايع شده است، ازدواج و بچه‌دار شدن در سن بالاست. بي‌شك خانم‌هايي كه در سنين بالاي 35 سال و آقاياني كه پس از 40 سالگي اقدام به بچه‌دار شدن مي‌كنند، بايد تحت آزمايشات ژنتيكي قرار بگيرند.

دكتر المدني مي‌گويد: در واقع از طريق مشاوره ژنتيكي افراد پرخطر غربال مي‌شوند و مجموعه‌اي از اقدامات خاص‌تر براي آنها انجام مي‌شود تا كودكان سالم‌تري داشته باشند. حتي توصيه مي‌شود كه آقايان نيز در صورت ازدواج در سن بالا، تحت آزمايشات تائيد سلامت و قدرت باروري قرار بگيرند.

سرطان‌هاي شايع رديابي مي‌شود

يكي از تهديدهاي امروز جامعه ما از نظر سلامت عمومي، شيوع انواع سرطان است، بخصوص برخي سرطان‌ها چون سرطان روده بزرگ در آقايان و سرطان سينه در خانم‌ها در ايران بسيار شايع است. اما از طريق بررسي‌هاي ژنتيكي امكان ردگيري و تعيين احتمال بروز سرطان در نسل‌هاي بعدي خانواده‌اي كه در دو نسل‌اش نوع خاصي از اين بيماري وجود دارد، فراهم است.

دكتر المدني در اين‌باره توضيح مي‌دهد: در صورت تاييد بروز سرطان در فرزندي كه مي‌خواهد به‌ دنيا بيايد، امكان دستكاري ژنتيكي وجود دارد و در شخص بزرگسالي كه دو نسل قبلي‌اش به سرطان مبتلا هستند و اين بيماري به صورت ژنتيكي به او نيز منتقل خواهد شد، امكان انجام اقدامات تشخيصي و كنترلي دقيق و جدي براي تشخيص بيماري در مراحل بسيار ابتدايي و حتي تحت شرايط خاصي، جراحي‌هاي كنترلي پيش از بروز بيماري فراهم است.

فراموش نكنيد كه دنياي امروز، دنياي پيشگيري است و پيشگيري به طور قطع، هزينه‌اي كمتر از درمان دارد. پس بهتر است پيش از اقدام به ازدواج، پيش از بارداري طي دوران بارداري و حتي در دوران يائسگي تحت بررسي و مشاوره‌هاي تخصصي قرار بگيريد تا با اطمينان بيشتر و مشكلات جسمي و روحي كمتري مراحل مختلف زندگي‌تان را طي كنيد.

پونه شيرازي - گروه سلامت