ورزش و معلوليت

ورزش بايد در برنامه روزانه هر فردي وجود داشته باشد، اما براي افراد دچار معلوليت، اهميت ورزش بيشتر است. ورزش معلولان با توجه به نوع معلوليتي که دارند و اينکه کدام بخش از بدن و عضلات آسيب‌ديده باشند، مسايل خاص خودش را دارد....

فرد معلول بايد برنامه ورزشي مناسب با وضعيت بدني‌اش داشته باشد. از آنجا که هر معلوليتي خصوصيات خاص خودش را دارد، تقريبا ناممکن و غيرمعقول است که همان برنامه ورزش افراد عادي را به معلولان توصيه کرد.

با توجه به نوع و شدت معلوليت، هميشه بايد به عوامل خاصي مانند وضعيت تناسب اندام فعلي، چگونگي تطبيق‌دادن حرکات براي فرد به طوري که بتواند بدون خطر آنها را انجام دهد و از آسيب‌ها پيشگيري‌ شود، مدت زماني که هر تمرين بايد طول‌بکشد و نشانه‌هاي هشداردهنده‌ هنگام انجام تمرين‌ها توجه داشت.

برخي از داروهايي که فرد معلول مصرف مي‌کند، ممکن است توانايي او را براي انجام فعاليت‌هاي جسمي يا پاسخ جسمي او را به ورزش تغيير دهند بنابراين لازم است قبل از تدوين يک برنامه ورزشي براي اين افراد، بدانيم داروهاي مصرفي‌شان چيست.

ورزش براي ويلچرنشينان

براي معلولان ويلچرنشين انجام ورزش‌هاي مقاومتي براي بهبود قدرت بالاتنه و کمک به کاهش احتمال آسيب‌ توصيه مي‌شود. براي انتخاب بهترين گزينه ورزشي، با پزشک يا فيزيوتراپيست مشورت کنيد.

اگر بخواهيد به طوري جدي‌تر به ورزش بپردازيد، بايد به فکر استفاده از تجهيزات ورزشي تخصصي معلولان باشيد. در حال حاضر ماشين‌هاي جديدي براي تمرين‌هاي قدرتي که براي افراد ويلچرنشين طراحي شده‌اند وجود دارد. همچنين مي‌توانيد از دستگاه hand- cycler و ساير تجهيزات براي تقويت دستگاه قلب و عروق استفاده کنيد، اما نداشتن تجهيزات خاص نبايد شما را از ورزش بازدارد.

اگر مي‌توانيد بالاتنه‌تان را حرکت دهيد، تمرين ساده‌اي انجام دهيد: بازوهايتان را مستقيم جلوي بدنتان بالا ببريد و چند ثانيه به اين حالت بمانيد و بعد آنها را پايين بياوريد. بعد بازوهايتان را از پهلوها تا حد شانه بالا بياوريد، مدتي در اين حالت بمانيد و بعد آنها را پايين بياوريد. اين حرکات را 15 تا 20 بار انجام دهيد. بعد که قدرت بدني‌تان بيشتر شد، مي‌توانيد اين حرکات را با وزنه انجام دهيد. تمرين‌هاي تخصصي‌تر براي بالاتنه شامل حرکت بالاانداختن شانه، پرس سرشانه و حرکت جلوي بازو است.

اگر مي‌خواهيد وارد عرصه ورزش‌هاي رقابتي شويد، مي‌توانيد انواع ورزش‌هاي سازماني از بسکتبال گرفته تا تيروکمان را امتحان کنيد.

تمرين‌هاي کششي و انعطاف‌پذيري نيز براي کاهش خطر آسيب‌ها اهميت دارند. به خصوص بايد همه عضلات عمده در بالاتنه شامل شانه، بازو، پشت و گردن را تحت کشش قرار دهيد.

نكته‌هايي براي شروع ورزش

پيش از شروع برنامه ورزشي بايد به پزشک مراجعه کنيد تا از لحاظ جسمي معاينه شويد و مجوز انجام تمرين‌ها را بگيريد.

ورزشي را انتخاب کنيد که از آن لذت مي‌بريد؛ ورزش آبي ورزش با موسيقي، تمرين در سالن ورزشي و... حتي مي‌توانيد تمرين‌ها را به صورت درازکش در تختخواب، پيش از شروع کارهاي روزمره انجام دهيد.

ممکن است هنگام انجام اين برنامه ورزشي، احساس نااميدي داشته باشيد و فکر کنيد که اين ورزش‌ها به شما کمکي نمي‌کند. به اين احساس توجهي نکنيد و مثبت باشيد و مثبت بمانيد.

در جلسه‌هاي اول تمرين‌ها، بيش از حد به خود فشار نياوريد و تمرين‌ها را مرتب انجام دهيد و به تدريج شدت آنها را بيشتر کنيد. در انجام تمرين‌ها از روش‌هاي درست و مناسب استفاده کنيد.

به «صداي» بدنتان که با شما «صحبت مي‌کند» گوش دهيد.

مربي شخصي يا فيزيوتراپيست؟

فرد معلول در شروع برنامه ورزشي‌اش بايد يک مربي شخصي يا فيزيوتراپيست داشته باشد. چنين مشاوري به او کمک مي‌کند تا حرکات را درست و در وضعيت بدني درست انجام دهد، شمار حرکاتي که در هر بار تکرار مي‌کند درست باشد و تمرين‌ها را به نحوي انجام دهد که آسيب نبيند.

بهتر است با مربي شخصي يا فيزيوتراپيست?تان درباره اينکه چه اهدافي داريد و به چه وضعيت بدني‌اي مي‌خواهيد برسيد، صحبت کنيد. مربي يا فيزيوتراپيست مي‌تواند بازخوردي درست درباره نحوه انجام تمرين‌ها به شما بدهد.

مربي شخصي معمولا به تناسب اندام و تمرين‌هاي قدرتي شما توجه دارد و معمولا در سالن‌هاي ورزشي يا ماساژ يافت مي‌شود. فيزيوتراپيست معمولا در مراکز درماني براي دادن تمرين‌هاي توانبخشي پس از عمل جراحي براي مدت معيني پس از مرخص شدن بيماران کار مي‌کند.

بهتر است شخصي را انتخاب کنيد که با او راحت‌تر هستيد و دانش تخصصي درباره وضعيت بدني و بيماري شما دارد.

ورزش براي ناشنوايان و نابينايان

افراد دچار نقصان شنوايي يا بينايي، با موانع زيادي در زندگي روزمره مواجهند و اين مشکلات هنگام ورزش بيشتر هم مي‌شود.

مساله اصلي در ورزش براي افراد دچار مشکلات بينايي يا شنوايي، ايمني است. مانند هر فرد مبتدي ديگري، بايد به آهستگي با تمرين‌هاي هوازي تقويت‌کننده دستگاه گردش خون و يک برنامه روتين تمرين با وزنه ورزش را شروع و اطمينان حاصل کنيد که تمرين‌ها را به شکل درست انجام مي‌دهيد.

يک گزينه، پيوستن به يک باشگاه ورزشي و استفاده از برنامه‌هاي تمريني و تمرين‌دهنده است. تمرين‌دهنده مي‌تواند شما را در سالن ورزشي هدايت کند و در استفاده از تجهيزات به شما ياري برساند. اگر علاقه‌مند به ورزش در فضاي بيرون هستيد، مي‌توانيد به برنامه‌هاي فدراسيون‌هاي ورزش معلولان بپيونديد که منابع لازم براي کمک به ورزش نابينايان و ناشنوايان را در اختيار دارند.

ورزش در خانه

اگر معلوليت شما به نحوي است که امکان ورزش در خانه را داريد، مي‌توانيد تجهيزاتي از اين قبيل تهيه کنيد:

تجهيزات وزنه‌زدن

وزنه دست و مچ

باندهاي الاستيک

تشک ورزشي

توپ ورزشي در انواع اندازه‌ها و وزن‌ها

اگر روي صندلي‌ چرخ‌دار مي‌نشينيد، فراموش نکنيد بايد از ترمز‌ها و پايدارکننده‌هاي مناسب براي ثابت کردن اين صندلي يا نيمکت‌ ورزشي هنگام تمرين استفاده کنيد.

ممکن است نياز به باندهاي ولکرو (چسبنده) با اندازه‌هاي متفاوت براي بستن وزنه به مچ يا دست يا پايدار کردن تنه براي حفظ موقعيت آن هنگام ورزش داشته باشيد.