محسن دستوارد/ مربي ورزش‌هاي رزمي
زورگيري و الفباي دفاع شخصي

محسن دستوارد، مربي ورزش‌هاي رزمي و دفاع شخصي، دارنده چهار مقام قهرماني کشور، نايب قهرمان مسابقات آسيايي 2002 و قهرمان مسابقات جهاني 2003 و عضو تيم ملي کيک‌بوکسينگ کشور، درحالي‌که درگير تمرينات قبل از مسابقات جهاني ترکيه است، به پرسش‌هاي «سلامت» درباره دفاع شخصي پاسخ مي‌دهد...
سلامت: تمرين‌هاي دفاع شخصي، جدا از ارزش‌هاي ورزشي‌اش، چه فايده‌اي دارد؟

در دنياي امروز، آموزش مبارزه‌هاي خياباني يکي از روش‌هاي به‌روز در دفاع شخصي است که بسياري از کشورها به نيروهاي پليس، نيروهاي امنيتي، بادي‌گاردها و... آموزش مي‌دهند. جدا از اين نکته، بالاخره هر فرد در زندگي روزمره خودش ممکن است گاهي با مواردي روبه‌رو شود که نياز به دفاع شخصي دارد.

سلامت: يعني مردم هم از کلاس‌هاي آموزشي اين رشته استقبال مي‌کنند؟

بله. در خيلي از کشورها، مخصوصا کشورهاي غربي، دفاع شخصي به عنوان يک نياز روزمره، با استقبال خوبي از طرف مردم روبه‌رو شده و هر روز افراد بيشتري به آموزش اين رشته رو مي‌آورند. حتي رويکرد خانم‌ها به آموزش دفاع شخصي و بروز استعدادهاي جديد در بين آنها در کشور ما هم نشان مي‌دهد که اين رشته کم‌کم جاي خود را در ميان مردم باز کرده.

سلامت: اصول دفاع شخصي در خانم‌ها و آقايان با هم فرق دارد؟

تفاوت چنداني ندارد. 90 درصد تکنيک‌ها و فنون، يکسان هستند اما در کشور ما به دليل رعايت موارد شرعي و اخلاقي آموزش دفاع شخصي به صورت تفکيک شده انجام مي‌شود؛ يعني براي آموزش به مردان مربي مرد و براي آموزش به زنان، مربي زن در نظر مي‌گيرند.

سلامت: مهم‌ترين اصول دفاع شخصي چيست؟

اعتماد به نفس، خونسردي و تمرين مستمر. وقتي فردي آموزش‌هاي دفاع شخصي مي‌بيند، نسبت به توانايي خودش در درگيري‌هاي احتمالي اعتماد به نفس پيدا مي‌کند و مي‌داند که مي‌تواند از پس اين کار برآيد. اين اعتماد به نفس موجب مي‌شود فرد هنگام احساس خطر، خونسردي خودش را حفظ کند و بهترين عکس‌العمل را نشان دهد. در کنار اين دو عامل، تمرين مستمر باعث مي‌شود فنون و تکنيک‌هاي دفاع شخصي براي فرد به صورت عادت درآيد و به اصطلاح، ملکه ذهن او شود و بدون فکر کردن و به صورت ناخودآگاه در مواقع لزوم ازخود واکنش نشان مي‌دهد.

سلامت: در آموزش دفاع شخصي چه اصولي آموزش داده مي‌شود؟

مربيان با آگاهي از آناتومي بدن انسان و نقاط حساس و ضربه‌پذير، آموزش‌هايي اصولي‌ ارائه مي‌دهند و پس از تمرين‌هاي هوازي و آمادگي جسماني و بالا رفتن حس اعتماد به نفس، اولين اصلي که در دفاع شخصي آموزش داده مي‌شود، دفاع است.

سلامت: نقاط حساس يعني کجاها؟

سر و صورت، دنده‌ها، شکم، گردن، بيرون پاها و داخل پاها از مهم‌ترين نقاط حساس بدن هستند که بايد هنگام دفاع به آنها توجه کرد. فک، دندان، لب، بيني، پيشاني و گونه در صورت به دليل آسيب‌پذيري بالا در دفاع بسيار اهميت دارند و با توجه به اين نقاط حساس به افراد آموزش داده مي‌شود که چه طور به حريف خود بدل بزنند.

سلامت: روش‌هاي آموزش چيست؟

مدرسان و مربيان مختلف در اين رشته، سي‌دي و کتب گوناگوني را در اين مورد منتشر کرده‌اند که مي‌توان به صورت تلفيقي از آنها استفاده کرد اما اين آموزش‌ها حتما بايد با آموزش‌هاي عملي همراه باشد. براي يادگيري فنون دفاع شخصي تنها نمي‌شود به خواندن، شنيدن و ديدن اکتفا کرد. اين کار نياز به تمرين عملي دارد و فرد بايد تکنيک‌هاي آموزشي را حتما با کسي حرفه‌اي‌تر از خود تمرين کند تا به آمادگي لازم برسد.

سلامت: چه عواملي در کيفيت دفاع شخصي آدم‌ها تاثيرگذار است؟

عوامل فراواني هست؛ مثلا مهاجم مي‌تواند از سه جهت روبه‌رو، طرفين و پشت‌سر به فرد حمله کند که براي هر يک از اين حالت‌ها دفاع خاصي وجود دارد. در مورد اينکه فرد مهاجم قصد درگيري (يقه‌گيري) داشته باشد يا بخواهد ضربه بزند وبرود، تکنيک‌هاي گوناگوني وجود دارد. اين مهم است که مهاجم وسيله‌اي براي حمله در دست دارد يا نه. نوع وسيله نيز عکس‌العمل‌هاي متفاوتي مي‌طلبد. واکنش‌هاي دفاعي در صورت گرفتن اعضاي مختلف بدن (مثلا کمر يا گردن) نيز تفاوت دارد. اينکه قد فرد از قد مهاجم بلندتر است يا کوتاه‌تر هم مهم است. اين نکات و بسياري از نکات ديگر موجب گستردگي آموزش‌ها مي‌شود.