از سلولهاي بنيادي مي‌توان براي تشخيص بيماري‌ها استفاده كرد

دانشمندان براي نخستين بار از سلولهاي بنيادي جنين انسان براي تهيه سرنخ‌هاي شيميايي جهت تشخيص بيماري‌ها و پيش‌بيني آثار سمي داروها استفاده كرده‌اند.

به گزارش ايرنا و به نقل از ساينس ديلي، گروهي از محققان به سرپرستي "گابريلا سزار" زيست شناس دانشگاه ويسكانسين - مديسون از سلولهاي بنيادي چندمنظوره براي استخراج و شناسايي پيامهاي شيميايي خاصي استفاده كردند كه سلولها آنها را، زماني كه در معرض ماده‌اي كه موجب اوتيسم مي‌شود قرار مي‌گيرند، ترشح مي‌كنند.

نتايج اين تحقيقات در نشريه سلولهاي بنيادي و توسعه منتشر شده است.

اهميت اين كار از اين جهت است كه اين اقدام نخستين گام مهم بسوي به استفاده از سلولهاي بنيادي نه تنها براي آزمايش بي‌خطر بودن داروها، بلكه براي آن است كه روزي بتوان از خود اين سلولها به عنوان بوته آزمايشي براي ساخت داروهاي جديد استفاده كرد.

يك نكته ديگر آنست كه سلولهاي بنيادي از اين جهت كه مواد شيميايي و نشانگرهاي زيستي توليد مي‌كنند، كاربرد باليني فوري دارند و مي‌توان از آنها براي پيش‌بيني بيماري‌ها استفاده كرد. كاربرد اين سلولها براي تشخيص بيماري مانند استفاده از شاخص‌هاي كلسترول براي تشخيص بيماري قلبي و قند خون به عنوان نشانگر بيماري ديابت است.

سزار و همكارانش در اين پژوهش واكنش‌هاي سلولهاي بنيادي تمايز نيافته و همچنين شكل اوليه سلولهاي عصبي به داروي "والپوريت" را اندازه‌گيري كردند.

والپوريت كه بر اساس اطلاعات موجود، در نسل دوم درصد كمي از مصرف‌كنندگان آن موجب اوتيسم مي‌شود، براي درمان صرع، بيماري دوقطبي و سردردهاي ميگرني تجويز مي‌شود.

به گفته محققان، سلولهايي كه در معرض اين دارو قرار گرفتند نسبت به آنهايي كه در معرض دارو قرار نداشتند، مقدار بيشتري مواد شيميايي مولكولي كه در رشد و سلولهاي پيام‌دهنده مغز نقش دارند، ترشح كردند.

سزار گفت برخي از اين مواد شيميايي رديابي شده براي شكل‌گيري مغز، مهم و حياتي هستند و به نظر مي‌رسد با تحريك توسط اين دارو، مواد شيميايي كه رشد عصب‌ها را دگرگون مي‌كنند، بيش از حد ترشح مي‌شود.

بعنوان مثال افزايش سوخت و ساز گلوتاميد در سلولهاي قرار گرفته در معرض والپوريت مي‌تواند سرنخ مهمي براي درك رويدادهايي در رشد شود كه موجب اوتيسم مي‌شوند. به گفته سزار، گلوتاميد زياد نورون‌ها را از بين مي‌برد. در صورتي كه فرد در زمان شكل‌گيري مغز ميزان زيادي گلوتاميد داشته باشد، تعداد سلول‌هاي عصبي از گونه‌هاي مختلف در مغز كمتر از حد معمول خواهد بود.

در اوتيسم مناطقي در مغز وجود دارد كه نورون‌هاي آن‌ها در مقايسه با شرايط معمولي، كمتر است.

تمام انواع سلولها از مواد شيميايي باصطلاح "كوچك مولكولي" بعنوان راهي براي برقراري ارتباط با ديگر سلولها استفاده مي‌كنند. ارتباط دقيق بين سلولها براي رشد طبيعي و سلامت موجود زنده ضروري است. از آنجا كه اين مواد شيميايي را مي‌توان در خون شناسايي كرد، احتمالا مي‌توان آزمايش‌هاي ساده‌اي را تهيه كرد كه با استفاده از آنها بتوان بيماري را پيش از تولد و يا اندكي پس از تولد تشخيص داد.

به علاوه اين پژوهش نشان مي‌دهد كه چگونه سلول بنيادي جنيني انسان و سلولهاي اوليه را مي‌توان براي غربالگري داروها به منظور مشخص كردن تاثيرات مضر احتمالي آنها مورد استفاده قرار داد.

در مورد كشف و آزمايش دارو، مي‌توان سلولهاي انساني را جايگزين براي انجام آزمايش بر روي حيوانات كرد كه اين شيوه مي‌تواند دقيق‌تر باشد و به كشف خطرات داروها براي انسان كه مدل‌هاي حيواني قادر به شناسايي آنها نيستند، كمك كند.