الهه رضاييان/گفت‌وگو با دكتر كامران كامروا متخصص گوش، حلق و بيني
سينوزيت در بارداري

صدايش را كه پاي تلفن شنيدم فكر كردم خداي‌ناكرده كسي از عزيزانش را از دست داده. با ناله گفت: «باردارم و سينوزيت هم دارم. چه كار كنم، خانم؟» بارداري‌اش را تبريك گفتم و گفتم: «مرا ترسانديد! سينوزيت كه بارداري و غيربارداري ندارد...

التهاب سينوس‌ها مي‌تواند به هر دليلي مثل آلرژي، عوامل ويروسي يا ميكروبي اتفاق بيفتد.» اما او گفت يكي از دوستانش آنقدر در بارداري تنگي نفس داشته كه انگار بيني‌اش را گرفته بودند و نمي‌گذاشتند نفس بكشد و بعد فهميدند به دليل سينوزيت بوده چون اين مشكل در بارداري تشديد مي‌شود! تماس تلفني اين خواننده گرامي و چند تماس ديگر (از جمله پيامك 9489***0919) باعث شد با دكتر كامران كامروا، متخصص گوش، حلق و بيني و عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران گفت‌وگويي داشته باشم.


سلامت: سينوزيتي داريم كه فقط در بارداري ايجاد شود؟

نه، ما به التهاب سينوس هاي اطراف بيني سينوزيت مي?گوييم که اين حالت معمولا با التهاب مخاط بيني همراه است. حتي طبقه?بندي سينوزيت چه بر اساس علت بروز آن و چه برپايه طول مدت بيماري تفاوتي نمي?کند. اگر سينوزيت ايجاد شود در فرد باردار يا حتي در زن و مرد تفاوتي نمي‌كند. تنها جنبه متفاوت براي ما تاكيد بيشتري است كه به اين خانم‌ها براي شستشوي داخل بيني داريم. ولي خانم‌هاي باردار به محض بروز علايمي كه اغلب آن را به سرماخوردگي نسبت مي‌دهند مانند سردرد، تب و لرز و آبريزش بيني، گلودرد، بدن‌درد و امثال آن بايد به پزشك متخصص مراجعه كنند.

سلامت: پس اين همه تاکيد به مادران باردارمبتلا به آلرژي و سينوزيت براي چيست؟

چون همپوشاني زيادي بين آلرژي، سرماخوردگي و سينوزيت از نظر علايم و شرايط بروز بيماري وجود دارد. افتراق علايم هر كدام از بيماري‌ها و تشخيص مشكل، از عهده بيمار خارج است. قبل از هر كاري با مراجعه به پزشك متخصص به وي اجازه دهيد بين اقدام‌هاي درماني متنوع مواردي را كه كمترين صدمه به شما و جنينتان مي‌رساند برگزيند. هرگونه خوددرماني حتي اگر به نظر خودتان مصرف دارويي ساده باشد ممنوعيت دارد چون به عقيده من هيچ دارويي وجود ندارد كه در بارداري كاملا بي‌خطر باشد. حتي اصول درماني ما و نحوه تشخيص سينوزيت در يك خانم باردار با ديگران متفاوت است و اين مساله به خاطر حساسيت به سلامت جنين است. دومين سفارش من به شما خانم‌هاي باردار مبتلا به سينوزيت، آلرژي يا سرماخوردگي اين است كه متوجه تغييرات فيزيولوژيك و طبيعي بدنتان در اين دوره باشيد. هورمون‌هاي بارداري همان‌طور كه رنگ و حالت پوست شما و چشم‌هاي شما و ديگر قسمت‌هاي بدنتان را تحت‌تاثير قرار مي‌دهند، مخاط بيني و دستگاه تنفس?تان را هم مستثني نخواهند كرد. متوجه باشيد که هر نوع تغيير فيزيولوژيك را به بيماري نسبت ندهيد و سراغ دارو و درمان خانگي و پزشكي بيهوده نرويد. گاهي اوقات شناخت شما از اين تغييرات كمكتان مي‌كند مشكل را بپذيريد و منتظر باشيد تا خاتمه پيدا كند.

سلامت: مگر مشكل خاصي كه مخصوص مادر باردار باشد و در حيطه بيماري‌هاي گوش و حلق و بيني طبقه‌بندي شود وجود دارد؟

بله، ما رينيت دوره بارداري را داريم كه التهاب و انسداد مجاري تنفس بدون خارش است و به دليل شرايط خاص فيزيولوژيك است كه هورمون‌هاي بارداري در مخاط بيني ايجاد مي‌كنند. همان‌طور كه تغييرات هورموني باعث افزايش وزن بدن و ورم يا ادم اندام‌هاي مختلف مي‌شوند بيني و اندام‌هاي داخل آن كه بسيار هم پرخون‌اند دچار افزايش حجم مي‌شوند و اين انسداد بيني تشديد مي‌شود. احساس گرفتگي بيني و حس تنگي‌نفس در 3 ماهه دوم و سوم به علاوه مشكلات ترشحي پشت حلق خانم باردار را مي‌آزارد اما براي اين رينيت‌ بارداري آزاردهنده هيچ درماني نداريم و بايد انتظار بكشيم تا بارداري ختم شود. متاسفانه بعضي از همين خانم‌هاي باردار تحت‌درمان‌هاي مختلف و تشخيص‌هاي گوناگون از جمله سينوزيت، آلرژي و... قرار مي‌گيرند و اوضاع بدتر هم مي‌شود. چون آنتي‌هيستامين يا آنتي‌بيوتيك تجويزشده براي آنها هيچ فايده‌اي براي درمان اين رينيت ندارد و شايد اوضاع را بدتر هم بكند.

سلامت: بخور دادن چطور؟ بعضي از مادران باردار مبتلا مي‌گويند با بخور حس خوبي پيدا مي‌كنند.

نه، بخور دادن براي رينيت بارداري مضر است، چون باعث گرفتگي بيشتر بيني مي‌شود و گرم و مرطوب شدن اين ناحيه درست مانند وقتي كه در بخار زياد حمام دچار حس خفگي مي‌شويد فرد را اذيت خواهد كرد. شايد حس خوب ناشي از بخور به دليل رقيق‌شدن ترشحات پشت حلق و بيني باشد. چون يكي ديگر از تغييرات فيزيولوژيك بارداري، افزايش مخاط ترشحي سينوس‌هاست. فعاليت مژك‌هاي تنفسي داخل سينوس‌ها در بارداري دچار اختلال مي‌شود و اين غليظ‌‌تر شدن ترشحات به علاوه افزايش فشار داخل سينوس و كاهش خون‌رساني مخاط باعث مي‌شود كه انگار فرشي از موكوس داخل سينوس در جريان باشد و نهايتا به احتقان و التهاب و سينوزيت منجر مي‌شود.

سلامت: پس تشديد علايم آلرژي در بارداري يا احتمال سينوزيت در كساني كه سابقه اين مشكل را دارند، به دليل اين روند طبيعي بدن امري محتمل است. چه راهكار پيشگيرانه‌اي براي اين گروه از مادران باردار داريد؟

شستشوي مداوم داخل بيني خيلي خوب است چون باعث مي‌شود ترشح‌ها رقيق‌تر شوند و راحت خارج شوند و احتمال ماندن آنها در سينوس‌ها و ابتلا به سينوزيت كمتر شود. همه افراد نرمال روزانه يك ليتر ترشح پشت حلق دارند اما متوجه آن نمي‌شوند و اين آگاهي وقتي كه حجم و غلظت ترشحات فرق كند به دست مي‌آيد، خانم باردار به همين دليل اين ترشحات پشت حلق آزاردهنده را درك مي‌كند كه بدنش دستخوش تغييرات طبيعي وسيع شده است. او هيچ بيماري خاصي ندارد و بايد اين را بداند.

سلامت: پس تا اينجا متوجه شديم سينوزيت، آلرژي و سرماخوردگي مي‌تواند به التهاب مجاري تنفسي خانم باردار منجر شود. براي اين التهاب يا رينيت هيچ دارويي نداريد؟

اجازه بدهيد تا فراموش نكردم عامل مهم ديگري را هم اضافه كنم و آن ريفلاكس است. در كساني كه ريفلاكس يا بازگشت اسيد معده به مري را دارند هنگام خواب اسيد معده بالا آمده پشت حلق و بيني را ملتهب مي‌كند و مي‌آزارد. اصلاح نحوه خواب و غذاخوردن و درمان ريفلاكس در اين حالت موثر است. در مورد داروي رينيت بارداري كه فرموديد ما اسپري كورتون را براي خانم‌ها يك‌بار هرشب در 3 ماهه دوم و سوم توصيه مي‌كنيم اما هيچ داروي خاص ديگري نداريم و بايد تا پايان بارداري اين وضعيت را تحمل كنند.

هفته نامه سلامت