سارا مفيد/توصيه‌ها و هشدارهاي بهناز ميرحاج كارشناس آموزش انجمن آلزايمر ايران

رژيمي براي آلزايمر

در حال حاضر بيش از 36 ميليون نفر در جهان به آلزايمر مبتلا هستند. براساس آخرين پژوهش‌هاي انجام‌شده در سازمان بهداشت جهاني و انجمن جهاني آلزايمر (adi)، هر 4 ثانيه، يک نفر در جهان به بيماري دمانس و آلزايمر مبتلا مي‌شود؛ يعني حدود 77 ميليون نفر مبتلا که اين رقم در سال 2050 به بيش از 80 ميليون نفر خواهدرسيد...

در ايران هم با توجه به رشد جمعيت سالمندان و براساس تخمين جهاني، بين 500 تا 600 بيمار مبتلا به آلزايمر وجود دارد و پيش‌بيني مي‌شود اين رقم با توجه به افزايش افراد سالمند در 30 سال آينده، به حدود 5/1 ميليون نفر هم برسد. اين آمار و ارقامي بود که انجمن آلزايمر ايران در اختيار ما قرار داد و تاکيد کرد داشتن رژيم‌هاي غذايي درست و نادرست هم مي‌توانند نقش پررنگي در ابتلا يا پيشگيري از آلزايمر داشته باشند. در اين باره با بهناز ميرحاج، کارشناس آموزش انجمن آلزايمر ايران گفت‌وگويي کرده‌ايم که مي?خوانيد.


سلامت: آيا همان‌گونه که ادعا مي‌شود، مصرف فست‌فودها، غذاهاي پرچرب و داراي چربي اشباع در دوران جواني باعث افزايش احتمال ابتلا به آلزايمر در دوران سالمندي مي‌شود؟

بله، متاسفانه شيوه جديد زندگي به گونه‌اي شده که بيشتر افراد مصرف غذاهاي حاضري و آماده را به تهيه يک غذاي سالم و تازه ترجيح مي‌دهند. غافل از اينکه اين رويه در طولاني?مدت تاثير سوئي بر سلامت بدن از جمله سلامت مغز خواهدداشت. مصرف مواد غذايي و تنقلات پرچرب از قبيل انواع ساندويچ‌ها، چيپس، کيک‌هاي خامه‌اي، مايونز و... که بين جوانان شايع شده، احتمال ابتلا به آلزايمر را در سنين بالاتر افزايش مي‌دهد. بد نيست بدانيد تقريبا تمام موادغذايي حاوي چربي هستند؛ چربي اشباع‌شده و اشباع‌نشده. البته از آنجا که بدن انسان قادر است چربي‌هاي اشباع‌شده را به مقدار مورد نياز توليد کند، نيازي به دريافت آنها از طريق خوراکي‌هاي مختلف نيست. بدن مي‌تواند چربي‌هاي اشباع نشده را هم توليد کند با اين حال، مصرف مقدار کمي از آنها اشکالي ندارد. از طرف ديگر، برخي چربي‌هاي اشباع‌نشده حياتي به نام‌هاي امگا3 و امگا6 داريم که فراوان‌ترين چربي‌هاي مغذي هستند و بدن قادر به توليدشان نيست و حتما بايد از طريق مصرف منابع‌غذايي مختلف تامين شوند؛ منابعي مانند روغن زيتون، گردو، تخم‌مرغ، گوشت و مواد لبني.

سلامت: چرا؟

چون اين نوع چربي‌ها که در غشاي سلول‌هاي مغزي وجود دارند، هم نقش حمايت‌کننده و هم تسريع‌کننده انتقال پيام‌هاي عصبي را بر عهده‌دارند. امگا3 در گردش خون مغز و اکسيژن‌رساني و تغذيه موثر آن نيز نقش دارد و در صورت کمبود آن، چربي‌هاي نامناسب در مغز جايگزين و باعث اختلال در فعاليت‌هاي ذهني مي‌شوند. مصرف چربي‌هاي اشباع‌شده در طول زندگي با اثر مستقيم در تنگي عروق از جمله عروق مغزي و اثر غيرمستقيم به صورت جايگزيني غيرمناسب در مغز مي‌تواند احتمال ابتلا به آلزايمر را افزايش دهد.

سلامت: به نظر شما مصرف کدام گروه از موادغذايي امکان ابتلا به آلزايمر را كاهش مي‌دهد؟

مصرف تمام گروه‌هاي غذايي از جمله کربوهيدرات‌ها، پروتئين‌ها، چربي‌ها، ويتامين‌ها و مواد معدني براي سلامت بدن لازم است. در بين اين گروه‌هاي غذايي، کربوهيدرات‌ها منبع انرژي بدن و شامل 2 گروه ساده و پيچيده هستند. انواع ساده در بدن به سرعت تجزيه مي‌شوند و قند و انرژي را به سرعت بالا مي‌برند و به همين دليل هم سريع افت مي‌کنند، اما انواع پيچيده در بدن به آرامي تجزيه مي‌شوند و قند و انرژي را مستمر و ثابت در بدن تامين مي‌کنند. از آنجا که مغز براي عملکرد خود در شبانه‌روز به اکسيژن و قند کافي نياز دارد، وجود کربوهيدرات‌هاي پيچيده در برنامه‌غذايي روزانه توصيه مي‌شود و مصرف زياد و بيش از اندازه کربوهيدرات‌هاي ساده در درازمدت مي‌تواند امکان ابتلا به آلزايمر را افزايش دهد. مصرف مقدار کم مواد پروتئيني گياهي و حيواني که براي رشد و ترميم بافت مغز و انتقال‌دهنده‌هاي پيام‌هاي عصبي لازم هستند، پروتئين مورد نياز بدن را تامين مي‌کند و افراط در اين زمينه مي‌تواند مضر باشد. مصرف چربي‌هاي اشباع‌شده امکان ابتلا به آلزايمر را افزايش مي‌دهد. ويتامين‌ها و مواد معدني هم به شرط مصرف در مقادير مناسب، براي همه لازم و مفيد هستند. البته طبق تحقيقات انجام شده، عنصر «آلومينيوم» راه انتقال منيزيم به مغز را مسدود مي‌کند و چون منيزيم در فعاليت‌هاي مغزي و خونرساني آن نقش دارد، مي‌تواند احتمال ابتلا به آلزايمر را افزايش دهد. پس بهتر است تا حد امکان مصرف خوراکي‌هاي حاوي آلومينيوم را در برنامه غذايي‌ کاهش داد.

سلامت: مصرف کدام‌يک از موادغذايي باعث کاهش يا به تاخير افتادن امکان ابتلا به آلزايمر مي‌شود؟

حبوبات (لوبيا، عدس، نخود)، سبزي‌ها (اسفناج، کلم‌بروکلي، هويج، کدوحلوايي، ‌فلفل‌دلمه‌اي، نخودسبز، ذرت)، نان‌هاي چاودار و سبوس‌دار، سيب‌زميني، مواد لبني کم‌چرب (شير و ماست)، ماهي‌هاي آب سرد (ساردين، سالمون، ماهي سفيد، آزاد، قزل‌آلا)، تخم‌مرغ، روغن‌هاي گياهي طبيعي و تصفيه‌شده (زيتون‌، کانولا، آفتابگردان)، انواع مغزها (فندق، بادام، پسته، گردو)، ميوه‌ها (انواع توت، انگورها، تمشک، سيب، انبه) و مرکبات و کيوي با تاثيري که بر فعاليت‌هاي ذهني و عملکرد مغز دارند، امکان ابتلا به آلزايمر را کاهش مي‌دهند.

سلامت: کمبود کدام‌يک از ريزمغذي‌ها در بدن زمينه ابتلا به آلزايمر را افزايش مي‌دهند؟

براساس نتايج مطالعه‌هاي انجام شده، کمبود ويتامين b12، اسيدفوليک و منيزيم در بدن زمينه ابتلا به آلزايمر را افزايش مي‌دهد. زيرا اين مواد مغذي در ساخت سلول‌هاي عصبي، انتقال پيام‌هاي مغزي و فعاليت‌هاي ذهني نقش بسزايي دارند.

سلامت: آيا مي‌توان با دريافت ريزمغذي‌هاي خاص يا مکمل‌هاي غذايي، احتمال ابتلا به آلزايمر را کاهش داد؟

بله، تحقيقات نشان داده‌اند ويتامين‌هاي گروه b به‌خصوصb1، b6 و b12 به دليل نقش بسزايي که در فعاليت‌هاي ذهني و عملکرد مغز دارند، در پيشگيري از آلزايمر موثر هستند. ويتامين‌هاي c، a و e نيز به عنوان بهترين آنتي‌اكسيدان‌ها در حفظ سلامت مغز شناخته شده‌اند. مواد معدني از جمله منيزيم، مس‌، آهن، کلسيم، فسفر و يد نيز براي حفظ سلامت مغز ضروري‌ هستند (البته نقش منيزيم از همه بيشتر است).