محمدرضا ميرغلامي/اصول ارگونوميک نوشتن
چگونه مصائـب نوشتـن را به حداقـل برسانـيـم؟

مچ درد، درد انگشتان دست، ساعد، شانه و گردن درد فقط مخصوص کساني که با رايانه کار مي‌کنند و با استفاده از صفحه کليد رايانه مي‌نويسند، نيست، نوشتن با نوشت‌افزارهايي مانند خودکار، مداد، روان‌نويس و خودنويس هم مي‌تواند باعث بروز همين دردها يا به اصطلاح علمي ‌اختلالات اسکلتي در نويسندگان شود...

حتما شنيده‌ايد که بعضي‌ها مي‌گويند من فقط با اين خودکار راحت مي‌نويسم. خيلي خصوصيت‌ها بايد در يک وسيله نوشتن جمع باشد تا امکان راحت نوشتن و راحت بودن را هنگام نوشتن فراهم کند. طراحي خوب، جنس خوب، کيفيت جوهر و عوامل ديگري در کار است که ما از نوشتن لذت ببريم و آسيبي هم به سلامت‌مان وارد نشود.


نوشتن هم مي‌تواند موجب دردهاي اسکلتي عضلاني شود. گرفتن نوشت‌افزار در دست و زياد فشار دادن آن روي کاغذ، وضعيت نامناسب قرارگيري نوشت‌افزار روي کاغذ يا انحراف مچ دست هنگام نوشتن از عوامل خطري است که مي‌تواند نويسنده را در معرض اختلالات اسکلتي، عضلاني قرار دهد. با اين حساب مي‌توان گفت دردهاي اسکلتي عضلاني فقط گريبان کساني که با صفحه کليد رايانه کار مي‌کنند را نمي‌گيرد و يک نويسنده، دانش‌آموز، دانشجو يا کارمندي که با کاغذ و قلم کار مي‌کند و با دست مي‎نويسد هم ممکن است در اثر نامناسب بودن نوشت‌افزار، ميز يا وضعيت‌هاي نامطلوب مچ دست دچار اين مشکل شود.


تـاريـخـچـه

در سال 1700 ميلادي «برناردو رامازيني» متوجه شد که بين برخي از بيماري‌ها و شغل يا حرفه افراد ارتباط مستقيمي ‌وجود دارد. اين پزشک ايتاليايي که روي بسياري از بيماران خود تحقيق مي‌کرد، متوجه شد علت اصلي بيماري در آنها عوامل زيان‌آوري است که در محيط کارشان وجود دارد. «رامازيني» به اين بيماران توصيه مي‌کرد مدتي از کار خود دست بکشند يا به شغل ديگري بپردازند. پس از مدتي نشانه‌هاي بيماري کاهش مي‌يافت يا به کلي از بين مي‌رفت. «رامازيني» در تحقيقات خود نوشته است: «نوشتن نيز باعث بيماري در دست نويسندگان مي‌شود و علت آن خستگي عضلات دست نويسنده در اثر فشاري است که وي هنگام نوشتن مجبور است روي کاغذ بياورد.» در سال 1995 يعني حدود 295 سال پس از رامازيني دکتر گريپ پن، طراح و ارگونوميست نيز روي بيماري نويسندگان تحقيقاتي را انجام داد که نتيجه آن منجر به نوعي طراحي ارگونوميک براي نوشت‌افزار شد. نوشت‌افزارهاي ارگونوميک طوري طراحي شدند که نوشتن با آنها بسيار راحت و با کمترين آسيب براي دست باشد.


نوشت‌افزار خوب چه ويژگي‌هايي دارد؟

به‌طور کلي نوشت‌افزارهايي که سطح مقطع سه گوش دارند از نوشت‌افزارهايي با سطح مقطع دايره‌اي مناسب‎‌ترند. همچنين نوشت‌افزارهايي که داراي يک پوشش نرم و انعطاف‌پذير لاستيکي هستند انگشت را آزار نمي‌دهند و براي نوشتن مناسبت‌ترند. بعضي افراد عادت دارند مداد يا خودکار را بين انگشتان خود محکم نگه دارند يا با انگشتان خود فشار زيادي به آن وارد کنند و خودکار را روي کاغذ فشار دهند. اين افراد اغلب در ناحيه انگشت اشاره خود دچار درد و آسيب مي‌شوند و لازم است از خودکارهايي با پوشش لاستيکي نرم استفاده کنند. در بازار مي‌توان نوشت‌افزارهايي را پيدا کرد که با توجه با اصول ارگونومي و بيومکانيک طراحي شده‌اند. طراحي اين نوشت‌افزارها به گونه‌اي است که با وضعيت انگشتان و مچ دست کاملا منطبق هستند و هنگام نوشتن با آنها فرد کاملا احساس راحتي مي‌کند. نکته ديگري که بايد به آن توجه داشت، کيفيت جوهر خودکار و روان بودن آن هنگام استفاده است که باعث مي‌شود فرد با آرامش و اعصاب راحت، کار نوشتن را انجام دهد و فشار کمتري به دستش وارد شود.



اصول کلي هنگام نوشتن



1 هنگام خريد نوشت‌افزارهايي با طراحي ارگونوميک را انتخاب کنيد.

2 هنگام نوشتن نوشت‌افزار را زياد روي کاغذ فشار ندهيد.

3 مچ دست خود را در وضعيت مناسب و طبيعي قرار دهيد.

4 دستتان را طوري قرار دهيد که ساعد و بازو در ناحيه آرنج زاويه 90 درجه داشته باشند.

5 شانه‌ها بايد در وضعيت راحتي قرار گيرند. اگر وضعيت شانه‌ها خيلي به سمت بالا يا برعکس خيلي به سمت پايين باشد به معني اين است که وضعيت قرارگيري‌تان خوب نيست و بايد تغيير کند.

6 قرارگيري کاغذ هنگام نوشتن بايد حدود 5 سانتي‌متر بالاتر از سطح آرنج باشد.

7 از يک ميز تحرير مناسب استفاده کنيد تا کمر و گردنتان در وضعيت مناسب قرار بگيرد و خميده نباشد.

8 يکي ديگر از موارد که هنگام نوشتن بايد به آن توجه داشت ميزان نور و روشنايي محل کار نويسنده است. روشنايي مناسب براي نوشتن 400 لوکس است که بهتر است بخشي از آن به صورت عمومي و بخشي هم به شکل موضعي باشد. براي اين کار مي‌توان از چراغ مطالعه يا نورهاي موضعي بالاي ميز تحرير استفاده کرد. نور بايد از سمت چپ بتابد تا سايه دست فرد نويسنده روي کاغذ نيفتد.

9 به صندلي‌اي که هنگام نوشتن روي آن مي‌نشينيد هم توجه کنيد. ارتفاع صندلي بايد به گونه‌اي باشد كه كف پا روي زمين قرار بگيرد و زانوها زاويه ?? درجه داشته و ران‌ها موازي سطح زمين باشند. صندلي بايد در قسمت گودي كمر، محدب و در قسمت پشت داراي كمي قوس مقعر باشد.