اردوگاه‌ها از جمله مراکزي هستند که دانش‌آموزان در طول سال تحصيلي به خصوص تابستان ساعاتي از وقت خود را در آن مي‌گذرانند. اين مراکز بايد محيطي امن، شاداب و سالم براي دانش‌آموزان باشد و سلامت جسمي، رواني و اجتماعي آنها را تضمين کند.



امروزه اردوگاه‌هاي دانش‌آموزي به عنوان يکي از اماکن بسيار مهم در نظام تعليم و تربيت مطرح هستند و نقش آنها در فرآيند اجتماعي شدن دانش‌آموزان و همچنين به عنوان بستري مناسب براي رشد و شکوفايي استعداد آ‌نان اگر بيشتر نباشد کمتر نخواهد بود. به همين سبب اردوگاه‌هاي دانش‌آموزي بايد با توجه به محتواي اردوها و برنامه‌هاي آن که متناسب با نياز دانش‌آموزان و اهداف دوره‌هاي تحصيلي طراحي مي‌شود، توسعه يابد.





اصول ساخت و ساز در اردوگاه‌ها


مطالعه برنامه‌هاي چگونگي ساخت و ساز اردوگاه براساس نيازمندي فضاي اردوگاه‌ها بايد به طريقي برنامه‌ريزي و طراحي شود که امکان برگزاري انواع اردوهاي يک روزه و چند روزه را داشته باشد. همچنين امکان استفاده چند منظوره از آن وجود داشته باشد. در اردوگاه‌ها ايجاد فضاي سرپوشيده و محصور تنها به عنوان انبار، آشپزخانه و خوابگاه زمستاني مطرح مي‌شود و ساير بخش‌ها اعم از ايستگاه‌هاي آموزشي، نمازخانه و ... در فضاهايي که توأم با ايجاد فضاي سبز و عناصر طبيعي است طراحي مي‌شود تا شرکت‌کنندگان با نشاط بيشتري فعاليت کنند. به طوري که در کليه اردوگاه‌هايي که در نقاط متعدد احداث مي‌شود تاکيد بر بهره‌گيري هر چه بيشتر از عناصر طبيعي با انطباق بر طبيعت، استفاده از سازه‌هاي سبک و قابل حمل به وسيله دانش‌آ‌موزان و انعطاف‌پذيري کامل آنها است. اردوگاه محيطي دور از خانه و مدرسه است که دانش‌آموزان براي مدتي محدود در آن به سر خواهند برد بنابراين چنين محيطي بايد ضمن دارا بودن امکانات مورد نياز با طبيعت هم‌ساز بوده و براي اقامت کوتاه‌مدت،‌ محيطي کاملا آرام، جذاب و آموزنده باشد. فضاي اردوگاه‌ها بايد به گونه‌اي سامان يابد که دانش‌آموزان را از تجملات و قيد و بندهاي زندگي شهري جدا ساخته و با زندگي ساده و بي‌پيرايه آشنا کند و در عين حال امکانات و تسهيلات بهداشتي را داشته باشد.





انتخاب مکان اردوگاه‌ها


1 مسايل زيست‌محيطي: با توجه به مطالعات اقليمي اردوگاه بايد در منطقه‌اي باشد که با توجه به شرايط آب و هوايي براي بيشتر روزهاي سال قابل استفاده باشد و شيب‌هاي خطرناک و پرتگاه نداشته باشد.


2 عوامل آلودگي‌زا: زمين انتخابي نبايد در مسير عوامل آلودگي‌زا مانند کارخانه‌ها و مواد شيميايي، محل تجمع زباله، فاضلاب شهري و کشتارگاه باشد. همچنين بايد به دور از خطرات احتمالي و موارد تهديدکننده (کابل‌هاي فشار قوي، خطوط گاز) باشد.


3 دسترسي به تاسيسات: امکان دسترسي به آب شرب سالم (لوله‌کشي شهري، چشمه) وجود برق، تلفن و سهولت دسترسي به جاده بين شهري و مراکز بهداشتي و درماني در صورت بروز حادثه از مواردي است که بايد در انتخاب مکان اردوگاه‌ها به آن توجه کرد.


4 نصب چادرها و اسکان افراد: چنانچه براي اسکان دانش‌آموزان از چادر استفاده مي‌شود بايد توجه کرد که چادرها بايد به‌طور رديفي در دو سوي جاده‌اي به عرض 10 متر نصب شود تا رفت و آمد از ميان آنها ميسر باشد. در داخل چادرها بايد حداقل سه مترمربع زمين براي هرفرد در نظر گرفته و بين چادرها بايد حداقل 8 متر فاصله وجود داشته باشد تا افراد بتوانند بدون برخورد با طناب و ميخ‌هاي چادرها آزادانه حرکت کنند. در اطراف چادرها بايد جوي باريکي براي هدايت و انتقال آب باران و اتصال آن به مجراي اصلي فاضلاب حفر شود. چادرها بايد عاري از سوراخ و پارگي بوده و در مقابل آب عايق باشند.





بهداشت خوابگاه


در اردوگاه‌ها که خوابگاه پيش‌ساخته دارند لازم است محل خوابگاه دور از سر و صدا و زمين بازي باشد و براي هر فرد به اندازه سه مترمربع فضا در نظر گرفته و کف و ديوارهاي آن غيرقابل نفوذ و قابل شستشو و رنگ‌آميزي مناسب باشد تا از ورود حشرات و جوندگان جلوگيري شود. خوابگاه بايد داراي هواکش و از دستگاه‌هاي سردکننده و گرم‌کننده برخوردار باشد. در هر خوابگاه بالش، پتو و ملحفه‌اي مجزا براي هر تخت باشد. همچنين در نظر گرفتن جالباسي و سطل زباله دردار و ضد زنگ براي هر خوابگاه ضروري است.





سرويس بهداشتي


به‌طور کلي در اردوگاه‌ها سرويس‌هاي بهداشتي (توالت، دست‌شويي، حمام) بايد در سه يا چهار منطقه در فاصله معيني از محل اسکان به طريقي احداث شود که دسترسي به آنها ‌آسان باشد.


بايد به ازاي هر 40 نفر يک باب حمام، توالت و دست‌شويي در اردوگاه‌ها وجود داشته باشد همچنين کف، ديوار توالت و حمام‌ها بايد قابل شستشو باشد و سيم‌کشي برق حمام بايد از داخل ديوار صورت گرفته باشد و تعداد دوش‌ها بايد کافي و سالم باشد و داراي فاضلاب و زه‌کشي شده بهداشتي باشد. وجود توري در پنجره‌هاي حمام و توالت ضروري است. سرويس‌هاي بهداشتي بايد به طور روزانه با مواد گندزدا و ضدعفوني‌کننده شستشو و تميز شوند. وجود صابون مايع و هواکش الکتريکي الزامي است.