مهناز تسليمي

كارشناس مسئول بهداشت و تغذيه آموزش و پرورش تهران

سرماخوردگي يكي از بيماري هاي شايع دانشآموزان در فصل پاييز است اما بار رعايت موارد زير قابل پيشگيري است.

* ‌ حداقل سي‌سانتي‌متر از افرادي كه سرفه يا عطسه مي‌كنند فاصله بگيريد.

قطره‌هاي ريز عطسه يا سرفه حدودا تا مسافت 30سانتي‌متري پراكنده مي‌شوند. اگر يكي از اين قطره‌ها روي چشم يا بيني شما قرار بگيرد، چند روز بعد به بيماري سرماخوردگي مبتلا مي‌شويد. هر گاه در كلاس با فردي كه سرفه مي‌كند مواجه شديد، رويتان را برگردانيد.

* در هر فرصتي دست‌هايتان را بشوييد.

اكثر ميكروب‌هاي سرماخوردگي از طريق تماس فيزيكي غيرمستقيم منتقل مي‌شوند. به طور مثال، فرد بيماري كه ويروس سرماخوردگي را از بيني به دست‌هايش منتقل مي‌كند. به هر شي كه دست بزند آن را آلوده مي‌كند) ويروس‌هاي سرماخوردگي به مدت 3 ساعت بر روي اشياي زنده مي‌مانند. (افرادي كه اين اشيا را لمس كنند و بعد بيني يا چشم‌هايشان را بمالند به بيماري مبتلا مي‌شوند. پس نتيجه مي‌گيريم كه شستشوي مدام دست‌ها مهم‌ترين كاري است كه مي‌توانيد براي پيشگيري از سرماخوردگي انجام دهيد بنابراين دست‌هايتان را در هر فرصتي بشوييد.

* اگر كلاستان تهويه مناسب ندارد، از خودتان بيشتر مراقبت كنيد.

برخي مدارس كه از تهويه هواي مناسب برخوردار نيستند، يكي از محيط‌هايي محسوب مي‌شوند كه خطر ابتلا به سرماخوردگي را افزايش مي‌دهند زيرا در اين مكان‌ها ويروس سرماخوردگي راه خروج ندارد. بدتر از آن رطوبت كم است كه باعث خشكي مخاط بيني مي‌شود، در نتيجه، مخاط را براي نفوذ ويروس‌ها مستعد مي‌سازد. بهترين كار، مرطوب كردن سوراخ‌هاي بيني با اسپري محتوي آب نمك مخصوصي بيني است.

* مايعات مختلف بنوشيد.

نوشيدن مايعات گوناگون، ميكروب‌هاي فعال سرماخوردگي را از بين مي‌برند و همين طور از كمبود آب بدن كه معمولا با بيماري سرماخوردگي همراه است، جلوگيري مي‌كنند. تنفس از راه دهان، دميدن به داخل بيني و مصرف داروهاي آبريزيش بيني، كمبود آب بدن را افزايش مي‌دهد. براي مقابله با اين كمبود، حداقل روزي هشت ليوان آب، آب‌ميوه و يا مايعات بدون كافئين بنوشيد.

* از ماليدن بيش از حد چشم و بيني خودداري كنيد.

با توجه به بررسي‌هاي انجام شده، افراد در هنگام سرماخوردگي اين اعضا صورت خود را سه بار در ساعت مي‌مالند. اگر احساس مي‌كنيد كه بايد اين كار را انجام دهيد، بهتر است به جاي نوك انگشت از بند انگشتانتان استفاده كنيد، چون اين قسمت كمتر به ميكروب سرماخوردگي آلوده مي‌شود.

* از رختخواب بيرون بياييد و به ورزش بپردازيد.

سه بار در هفته و به مدت 30 تا 45 دقيقه به انجام ورزش‌هاي ساده، مثل پياده‌روي و دوچرخه سواري بپردازيد و با اين كار مقاومت بخش بالايي مجراي تنفسي را نسبت به عفونت‌ها افزايش دهيد.

* اسكاچ‌هاي ظرفشويي را ضدعفوني كنيد.

اكثر ميكروب‌هاي سرماخوردگي در آشپزخانه منتقل مي‌شوند. مهم‌ترين عامل اسكاچ‌هاي ظرفشويي هستند كه براي رشد و نمو ميكروب‌‌هاي سرماخوردگي محيطي گرم و مرطوب را فراهم مي‌كنند. بهتر است براي جلوگيري از ابتلا به سرماخوردگي، روزي دو تا سه مرتبه اين اشيا را در جريان آب جوش قرار دهيد. اگر يكي از اعضاي خانواده بيمار است، براي احتياط بيشتر بهتر است تمام لوازم منزل را كه بيشتر با آنها در تماس هستند، ضدعفوني كنيدد.

* ويتامين >e< مصرف كنيد.

ويتامين e نقش مهمي در عملكرد سيستم ايمني بدن ايفا مي‌كند. اما از آنجايي كه اين ويتامين بيشتر در مواد غذايي پرچرب وجود دارد، افرادي كه رژيم لاغري دارند، نمي‌توانند از آن استفاده كنند.

* سرفه را تسكين دهيد.

براي سرفه‌هاي خشك و تك سرفه‌ها از شربتي كه حاوي مواد التيام دهنده است ، استفاده كنيد. براي سرفه‌هايي كه با خلط همراه است، از شربت سينه و داروي خلط آور با تجويز پزشك استفاده كنيد كه باعث مي‌شود مقدار ترشح مخاطي افزايش يافته، در نتيجه فرد راحت‌تر سرفه كند.

* خواب شبانه آرامي داشته باشيد.

خواب خوب و آرام موجب تقويت سلول‌هاي سيستم ايمني بدن مي‌شود.

* از بازكننده‌هاي (مجراي بيني و سينه) مناسب استفاده كنيد.

براي التيام گرفتگي بيني، بهتر است از اسپري و قطره‌هاي باز كننده با تجويز پزشك استفاده كنيد، زيرا اين نوع داروها علايم بيماري را سريع‌تر از داروهاي خوراكي از بين مي‌برند و نيز اثرات جانبي كمتري را به دنبال دارند. داروهاي خوراكي باعث افزايش ضربان قلب مي‌شوند. بنابراين افرادي كه مبتلا به فشارخون بالا با بيماري هستند. نبايد از آنها استفاده كنند.

بازكنند‌ه‌هاي بوييدني را نبايد بيش از سه روز پياپي مصرف كرد، چون ممكن است اثر اين دارو كاهش يابد و گرفتگي بيني بدتر از قبل شود.

* گلو درد را تسكين دهيد.

غرغره كردن با آب نمك گرم براي تسكين گلو درد فوق‌العاده موثر است (يك قاشق چايخوري نمك براي هر ليوان آب) هيچ گونه شواهدي وجود ندارد كه براي التيام درد مكيدن آب نبات‌هاي دارويي معمولي از آب نبات‌هاي سفت و محكم بهتر باشد. هر دوي اين مواد، مقدار بزاق دهان را افزايش داده و سطح گلو را پوشش مي‌دهند. به همين دليل است كه نوشيدن "چاي و عسل" براي التيام گلو درد تاثير به‌سزايي دارد.

* در هر وعده از غذاهاي اصلي <نهار و شام>، سوپ كم‌چربي بخوريد.

مايعات گرم در بي‌اثر كردن ويروس سرماخوردگي نقش مهمي را ايفا مي‌كنند و نوعي مسكن محسوب مي‌شوند. سوپ جوجه براي تسكين اين بيماري تاثير فوق‌العاده‌اي دارد