دست شما درد نکند، خانم های باردار!

رابطه بارداری و نشانگان تونل کارپال در گفت وگو با دکتر فرید نجدمظهر و دکتر هومن بخشی متخصصان ارتوپدی

بیشتر خانم ها تصور می کنند ناراحتی های احتمالی ناشی از بارداری فقط به ناحیه رحم محدود می شود اما تغییرات هورمونی دوران بارداری که باعث تغییرات گسترده در بدن خانم ها می شود...

می تواند بر بخش های مختلفی از بدن مانند مچ و انگشتان دست هم اثر بگذارد و در این صورت خانم باردار احساس می کند دست هایش جان ندارد! شاید با خود بگویید در برابر مشکلات بزرگ بارداری اندکی ناراحتی در دست مساله مهمی نیست ولی نقش مهم دست ها و انگشتان در انجام فعالیت های روزمره غیرقابل انکار است. خانم بارداری را در نظر بگیرید که باید ضمن کار در محل کارش به مسوولیت های خانه هم رسیدگی کند و درد و کرختی دست هایش امانش را بریده. دکتر فرید نجدمظهر، متخصص ارتوپدی، فوق تخصص جراحی دست و استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران و دکتر هومن بخشی، متخصص ارتوپدی و استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، اطلاعات مفیدی در این زمینه در اختیار ما قرار داده?اند.

دکتر نجدمظهر، فوق تخصص جراحی دست، دراین باره می گوید: «علت عمده کرختی و بی حسی در ناحیه مچ و انگشتان خانم های باردار، نشانگان تونل کارپال است. استخوان های مچ دست، قسمتی لوله ای شکل را می سازند که در آن ۹ تاندون و عصبی به نام عصب مدیان وجود دارد، با توجه به محدودیت فضای این تونل، اگر تغییرات هورمونی ناشی از بارداری یا یائسگی میزان آب میان بافتی تونل کارپال را افزایش دهد، عصب مدیان تحت فشار قرار می گیرد، تحریک می شود و درد ایجاد می کند. این حالت را نشانگان تونل کارپال می نامند.»

تونل کارپال چگونه تشخیص داده می شود؟

شاید برایتان جالب باشد بدانید پزشکان چطور علایمی که به این بیماری اشاره می کند را آزمایش می کنند؛ دکتر نجد می?گوید: «برای تشخیص، مچ را در ناحیه عصب مدیان با روش های مخصوصی تحت فشار قرار می دهیم و اگر فرد بعد از چند ثانیه علایمی که نشان دهنده این بیماری است، نشان داد، یعنی احتمال ابتلا به این نشانگان وجود دارد. برای اطمینان، عکس رادیولوژی هم گرفته می شود تا احتمال شکستگی مچ رد شود. درنهایت برای تشخیص قطعی، نوار عصب گرفته می شود و به این ترتیب متخصص درمی یابد که شدت بیماری چقدر است.»

بانک شماره موبایل بانک شماره موبایل

ارائه کاملترین بانک شماره …

چنانچه مایلید تبلیغات شما در اینجا نمایش داده شود
با ما تماس بگیرید

شاید شما هم این شکایت را از خانم های باردار شنیده باشید که انگار کسی در انگشتانشان سوزن فرو می کند. این احساس هم نوعی تصور عامی از علایم نشانگان تونل کارپال است. این فوق تخصص جراحی دست در مورد علایم این بیماری که پزشک در معاینه اغلب به آنها توجه می کند، می گوید: «اگر عصب مدیان تحت فشار قرار گیرد، بیمار در ناحیه ای که عصب مدیان انتقال پیام های عصبی آن را به عهده دارد؛ یعنی انگشت شست، اشاره، وسطی و نیمه خارجی انگشت انگشتر، دچار علایمی مانند کرختی، سوزش، خواب رفتن، درد نوک انگشت، درد یا خواب رفتن دست هنگام استراحت شبانه، خواب رفتن انگشتان هنگام گرفتن چادر، صحبت با تلفن یا فعالیت هایی که مچ را در حالتی تاخورده قرار می دهند، می شود».

آیا این بیماری خطرناک است؟

دکتر هومن بخشی، ارتوپد به این سوال اینگونه پاسخ می دهد: «طبق نتایج مطالعه های مختلف، علایم فشار به عصب مدیان در ۲۵ تا ۵۰ درصد زنان باردار وجود دارد اما تمام علایم این نشانگان در تعداد کمتری از خانم ها بروز می کند و در بیشتر موارد با تولد نوزاد خودبه خود برطرف می شود و نیازی به اقدام درمانی وجود ندارد». دکتر هومن بخشی تاکید می کند: «علایم این بیماری بیشتر در نیمه دوم بارداری شروع می شود زیرا در این مقطع زمانی بدن خانم باردار آب بیشتری جذب می کند و این نشانه ها بعد از زایمان و بازگشت تعادل مایعات بدن از بین می روند.»

چرا این بیماری شب ها بیدار می شود؟

در بیشتر خانم های باردار معمولا هنگام استراحت شبانه یا صبح ها بعد از بیدار شدن، علایم تونل کارپال دیده می شود.

دکتر هومن بخشی، فوق تخصص جراحی دست، درباره علت این پدیده توضیح می دهد: «خانم باردار در طول روز معمولا می ایستد یا می نشیند و پاهای او در تمام مدت آویزان هستند بنابراین حجم قابل توجهی از مایعات در پاهایش جمع می شوند اما شب هنگام که دراز می کشد و مایعات بدن میان تمام قسمت های جسم پخش شوند، حجم مایعات در تونل کارپال افزایش می یابد و عصب مدیان تحت فشار قرار می گیرد و علایم شروع می شوند.» او می افزاید: «عوامل خطر اختصاصی دیابت، مشکلات هورمونی، بیماری کلیوی، شکستگی مچ و وجود تومور در تونل کارپال هم می توانند باعث فشار به این ناحیه می شوند.»

به گفته این استادیار دانشگاه، عوامل خطر تونل کارپال عبارتند از: استعداد ژنتیکی، جنس مونث، میانسالی، خانه داری، کار سنگین و وجود نوعی تاندون خاص در ناحیه تونل کارپال که مشکل ۸۵ درصد افراد جامعه است.

با این درد چگونه کنار بیاییم؟

یکی از علل اصلی ابتلا به نشانگان تونل کارپال، فشار به عصب مدیان است بنابراین به نظر می رسد باید از انجام فعالیت هایی که به این ناحیه فشار وارد می کند، خودداری کرد یا آنها را کاهش داد. دکتر بخشی می گوید: «خانمی که دچار چنین دردی شده است، حتما می داند کدام فعالیت ها در طول روز باعث شدت یافتن درد مچ و انگشتان او می شود. اگر هم تا به حال به این موضوع دقت نکرده، باید از این پس به فعالیت های روزمره اش توجه و از انجام فعالیت هایی که درد او را افزایش می دهند، خودداری کند. مثلا می توان با تنظیم ارتفاع صندلی، فاصله میز و صندلی و سطحی که مچ روی آن قرار می گیرد، فشار وارد بر ناحیه مچ و انگشتان را حین کار با رایانه کاهش داد. در ضمن بعد از هر ۳۰ ۲۰ دقیقه کار باید با کمی نرمش دست، فشار و خستگی روی این ناحیه را کم کرد.» این استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ادامه می دهد: «اگر خانم باردار هنگام خواب شبانه دچار این درد می شود، بهتر است مچ خود را در موقعیتی خنثی قرار دهد به طوری که در هیچ جهتی خم نشود. برای این منظور، بعد از مشاوره با یک متخصص ارتوپد می تواند از مچ بند یا آتلی مناسب استفاده کند. نکته دیگر این است که به هیچ وجه نباید روی دست های خود بخوابد و اگر می تواند، دست خود را روی ۲ ۱ بالش قراردهد.» او می افزاید: «خانم باردار باید صبح ها بعد از بیدار شدن از خواب ابتدا کمی دست هایش را در جهت?های مختلف تکان دهد تا درد و بی حسی آنها از بین برود. در ضمن باید میزان مصرف نمک را کاهش دهد.» متاسفانه بیشتر افراد جامعه هنگام احساس درد و کرختی در اعضای بدن ابتدا به درمان های خانگی روی می آورند مثلا از مسکن، گرم کردن، سرد کردن، مالش یا بستن مچ استفاده می کنند اما دکتر مجدمظهر با استفاده از مسکن نه تنها در مورد خانم باردار بلکه همه افراد مخالف است: «در موارد خفیف استفاده از آتل، داروهای ضدالتهاب و تزریق کورتون باعث کاهش علایم می شود اما در مواردی که شدت بیماری زیاد است، از روش جراحی کمک می گیریم. روش های اولیه اثری موقت و ۱۲ ۶ ماهه دارند اما اثر جراحی پایاست.»

یاسمین ثریا