پرسشي از دکتر محسن خوش‌نيت فوق‌تخصص بيماري‌هاي غدد
بيماري‌هاي تيروييد مانع بارداري‌اند؟

خانم شيوا سلمان‌پور 25 سال سن دارد و 1 سال است ازدواج کرده و قصد بارداري دارد اما ابتلا به گره‌هاي تيروييدي، او را از اقدام به بارداري بازداشته است....

اين خانم براي ما ايميلي فرستاده‌اند با اين مضمون: «از 35 نفر عضو خانواده مادري من، 10 نفر به بيماري‌هاي تيروييد مبتلا هستند. من سعي کرده‌ام توصيه‌هاي موجود در صفحه‌هاي بارداري هفته‌نامه را خوب مطالعه کنم و بعد باردار شوم اما مطلبي درباره تاثير بيماري‌هاي تيروييد بر بارداري نيافتم. من براي درمان گره‌هاي تيروييدي لووتيروکسين مصرف مي‌کنم و شنيده‌ام بيماري‌ تيروييد مادر باعث کاهش بهره‌هوشي جنين مي‌شود. از طرفي شاهد بودم که مشکل تيروييد سمي دخترخاله‌ام به دنبال بارداري و زايمان کاملا بهبود يافت! واقعا گيج شده‌ام؛ ‌نمي‌دانم بيمار تيروييدي بايد باردار بشود يا نه. با اين اطلاعات ناقص، هنوز روش پيشگيري از بارداري را کنار نگذاشته‌ام و دلم مي‌خواهد ابتدا از ايمني بارداري‌ام مطمئن شوم». به همين دليل صفحه «بارداري» اين هفته را به اين موضوع اختصاص داده‌ايم و دکتر محسن خوش‌نيت، فوق‌تخصص غدد و متابوليسم و استاديار دانشگاه علوم پزشکي تهران در اين باره به سوالات ما توضيح داده‌اند.


سلامت: آقاي دکتر! بيماري‌هاي شايع تيروييد در دوران بارداري کدام‌اند؟

گواتر ساده، گره‌هاي تيروييدي، کم‌کاري تيروييد و پرکاري تيروييد.

سلامت: آيا گواتر، بارداري را به‌خطر مي‌اندازد؟

گواتر ساده حجم تيروييد را افزايش مي‌دهد اما تاثيري بر عملکرد و ترشح طبيعي هورمون‌هاي اين غده ندارد. به‌طور طبيعي در دوران بارداري، حجم تيروييد خانم‌ها کمي افزايش مي‌يابد و اگر خانمي به گواتر مبتلا باشد و باردار شود، ممکن است اين افزايش حجم کمي بيشتر شود و متخصص غدد صلاح بداند براي او داروي لازم را تجويز کند. البته مصرف اين داروها خطري براي سلامت جنين ندارد.

سلامت: خانم سلمان‌پور در ايميل‌شان نوشته‌اند که گره‌هاي تيروييدي دارند. شيوع اين مشکل چقدر است؟

تيروييد 7 درصد خانم‌ها گره‌هايي دارد. اين گره‌ها توده‌هايي کيستي يا متشکل از عناصر سلولي هستند و تغييرات هورموني دوران بارداري مي‌تواند باعث افزايش حجم گره‌هاي تيروييد خانم باردار شود. از آنجا که 10-5 درصد اين‌گره‌ها بدخيم‌اند، بهتر است خانم سلمان‌پور به متخصص غدد مراجعه کنند تا از اين گره‌ها نمونه‌برداري و ماهيت آنها از نظر بدخيم يا خوش‌خيم بودن مشخص شود.

سلامت: اگر گره‌هاي تيروييد ايشان بدخيم بود چه؟

تشخيص بدخيمي قبل از بارداري تصميم براي درمان جراحي را راحت‌تر مي‌کند اما اگر تشخيص بدخيمي در دوران بارداري داده شود، جراحي به سن بارداري بستگي دارد. از آنجا که جراحي در 3 ماهه اول و سوم بارداري خطرناک است؛ اگر تشخيص در 3 ماهه اول هم باشد، جراحي در 3 ماهه دوم انجام مي‌گيرد و اگر در 3 ماهه سوم تشخيص داده شود، جراحي به بعد از زايمان موکول خواهد شد.

سلامت: خانم سلمان‌پور نگران‌اند که بيماري تيروييدشان باعث کاهش ضريب هوشي فرزندشان شود، نظرتان دراين باره چيست؟

مشکلي که ايشان نگرانش هستند، در اثر کم‌کاري تيروييد اتفاق مي‌افتد، نه گره‌هاي تيروييدي. 2-1 درصد افراد جامعه دچار کم‌کاري تيروييدند و اين بيماري در خانم‌ها شايع‌تر است بنابراين خانم‌هاي مبتلا به اين بيماري بايد قبل از اقدام به بارداري مشکل تيروييدشان را درمان کنند زيرا هورمون‌هاي تيروييدي مادر تاثير بسزايي در تکامل مغز و سيستم عصبي جنين دارد و کاهش اين هورمون‌رساني به جنين در 3 ماهه اول، تکامل سيستم ايمني و مغزي او را مختل مي‌کند. مطالعه‌هاي انجام شده نشان مي‌دهند بي‌توجهي به درمان کم‌کاري تيروييد باعث کاهش 10-5 نمره از بهره‌هوشي کودک مي‌شود. علاوه بر اين، کم‌کاري تيروييد درمان نشده خطر ناباروري، سقط، افزايش فشار خون بارداري و زايمان زودرس را هم افزايش مي‌دهد.

سلامت: در دوران بارداري کم‌کاري تيروييد چطور درمان مي‌شود؟

با تجويز دوز مناسب داروي لووتيروکسين. مصرف صحيح اين دارو هيچ ضرري براي سلامت جنين ندارد ولي خانم باردار بايد براي پيشگيري از تاثير دوز نامناسب دارو بر سلامت جنين، به‌طور متناوب و مرتب آزمايش‌هاي تيروييدي را انجام دهد.

سلامت: آيا بارداري و زايمان باعث درمان تيروييد سمي مي‌شود؟

به کار بردن عبارت «تيروييد سمي» براي اشاره به «پرکاري تيروييد»، اشتباه است. در دوران بارداري، سيستم ايمني بدن مادر کمي ضعيف مي‌شود تا جنين را بيگانه تلقي نکند. از آنجا که اين کاهش فعاليت سيستم ايمني مي‌تواند تاثير متضادي بر عملکرد بيماري پرکاري تيروييد داشته باشد، گاهي پرکاري تيروييد در بارداري يا حتي براي هميشه خاموش مي‌ماند. البته اين در مورد تمام خانم‌ها صدق نمي‌کند و اگر خانم مبتلا به پرکاري تيروييد تحت‌نظر نباشد، ممکن است دچار سقط، اختلال رشد جنين، مسموميت بارداري و زايمان زودرس شود.

سلامت: براي درمان پرکاري تيروييد چه بايد کرد؟

اگر خانمي پرکاري تيروييد داشته باشد، متخصص غدد در 3 ماهه اول برايش پروپيل تيويوراسيل و در 3 ماهه دوم و سوم متي‌مازول تجويز مي‌کند. از آنجا که دوز اين داروها بايد با دقت تجويز شود، بيمار بايد مرتب آزمايش دهد و با متخصص غدد در ارتباط باشد زيرا دوز زياد اين داروها جنين را دچار کم‌کاري تيروييد مي‌کند.

سلامت: آيا بيمار مبتلا به بيماري تيروييد باردار مي‌تواند فقط با مراجعه به متخصص زنان از سلامت بارداري خود مطمئن شود؟

نه. بارداري به‌طورطبيعي مي‌تواند تيروييد را کم‌کار يا پرکار کند و اين تغيير فيزيولوژيک طبيعي ممکن‌است قدرت تشخيص صحيح وضعيت تيروييد را از فردي که به تخصص غدد آشنايي ندارد، بگيرد.