نوشابه، تهديدكننده سلامت



جام جم آنلاين: نوشابه يكي از پرمصرف‌ترين نوشيدني‌هاي كشور است كه امروزه با طعم‌هاي مختلف مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
اين نوشابه‌ها، جزو نوشيدني‌هاي كافئين‌دار و شيريني هستند كه با استفاده از "دي اكسيدكربن"، گازدار شده‌اند و شيرين‌كننده‌هايي كه در اين نوشابه ها استفاده مي‌شود به نسبت نوع محصول و كاربرد آن متفاوت است.
در فرايند توليد نوشابه‌ها، وقتي دي اكسيدكربن را در آب حل مي‌كنند، اسيد كربنيك در آن بوجود مي‌آيد كه واكنش‌هاي شيميايي شديدي ايجاد مي‌كنند.
همچنين بسياري از اين نوشابه‌ها مقادير زيادي اسيد فسفريك و اسيد سيتريك دارند كه شدت اسيدي بودن نوشابه را افزايش مي‌دهد.
بر اساس آمارهاي موجود وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي،مصرف نوشابه در ايران طي پنج سال گذشته ‪ ۱۵‬درصد رشدداشته و ميانگين مصرف سرانه نوشابه درايران چهار برابر ميانگين جهاني (‪ ۱۰‬تا ‪ ۱۲‬ليتر) است.
مطالعات نشان داده كودكاني كه از سن كم شروع به مصرف نوشابه مي‌كنند، چنان به كافئين آن وابسته مي‌شوند كه در بزرگسالي به شكلي ناخواسته يك نوشابه‌خور حرفه‌اي خواهند شد.
دكتر"سيدمرتضي صفوي" مدير كل سابق دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت در اين زمينه مي‌گويد: هر ايراني سالانه ‪ ۴۰‬تا ‪ ۴۲‬ليتر نوشابه مصرف مي‌كند.
وي، ميزان قند خالص موجود در نوشابه را ‪ ۱۲‬درصد ذكر كرد و گفت: در يك ليوان نوشابه ‪ ۲۸۰‬تا ‪ ۳۰۰‬ميلي‌گرم قند وجود دارد و نوشيدن يك ليوان نوشابه ‪ ۷۵‬تا ‪ ۱۵۰‬كالري اضافه بر نياز وارد بدن مي‌كند و همين مساله زمينه ابتلاي افراد به ديابت ، بيماري‌هاي قلبي، پوكي استخوان و فشارخون بالا را فراهم مي‌كند.
صفوي، با بيان اينكه بروز نفخ معده، بيماري گوارشي و سوء هاضمه از ديگر عوارض مصرف نوشابه‌ها است، افزود: در هر ليوان نوشابه ‪ ۳۵‬تا ‪ ۵۵‬ميلي‌گرم "كافيين" وجود دارد كه تعادل طبيعي بدن را از بين برده، سبب بي‌خوابي، بي قراري و افزايش تپش قلب در افراد مي‌شود.
وي گفت وجود اسيدفسفريك درنوشابه باعث جلوگيري از جذب عناصر دو ظرفيتي (آهن، كليسيم و روي) به بدن مي‌شود.
مشاور معاون سلامت وزارت بهداشت، زيان‌هاي نوشابه را در سلامت انسان جدي خواندوگفت: افزودني‌هايي كه در نوشابه وجود دارد، باعث مي‌شود كافيين موجود در آن، فرد مصرف‌كننده را عادت به نوشيدن آن كند.
"صفوي" افزود: كودكان و نوجواناني كه به‌طور مداوم نوشابه مصرف مي‌كنند دچار بي‌قراري و اختلالات در خواب مي‌شوند و به تدريج به مصرف آن اعتياد پيدا مي‌كنند.


نوشابه زنگ خطري براي پوكي استخوان‏

مديركل سابق دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت با بيان اينكه شيوع پوكي استخوان به زنان زير ‪ ۳۵‬سال كاهش يافته است، گفت: مصرف كم لبنيات و وجود اسيد در نوشابه باعث جذب نشدن كليسم به‌بدن مي‌شودومشكلات پوكي استخوان بروز مي‌كند.
"صفوي" تصريح كرد: به عنوان مثال خانمي كه‌هر روز يك ليوان نوشابه مصرف مي‌كند، سه برابر بيشتر در معرض ابتلا به اين بيماري است و اگر اين زن، ورزشكار باشد، خطر پوكي استخوانش نسبت به بقيه زنان پنج برابر بيشتر است.
وي نسبت به مصرف نوشابه ، به زنان هشدار داد و گفت كه زنان بايد كمتر نوشابه مصرف كنند و براي تامين كلسيم بدن از دوغ استفاده نمايند.
اين كارشناس، ادامه داد: بعضي از مواد نگهدارنده موجود در نوشابه مي - توانند نوشابه‌خورهاي حرفه‌اي را به سمت بيماري‌هاي صعب‌العلاج و سرطان سوق دهند.
صفوي گفت: رنگ‌هاي كارامل كه در تهيه نوشابه مورد استفاده قرار مي‌گيرد، براي سم‌زدايي در كبد تجمع پيدا مي‌كند و اين عضو حياتي بدن براي سم‌زدايي مواد رنگي مجبور به تحمل فشار زيادي مي‌شود.
وي افزود: بامصرف نوشابه، ميزان‌اسيد فسفريك خون بالا مي‌رود و از آنجايي كه كليه‌ها نمي‌توانند آن را سريعا دفع كنند ، دچار فشار مضاعف مي‌شوند.
مشاور معاون سلامت وزارت بهداشت تشريح‌كرد: از طرف ديگر، يون‌هاي كلسيم كه به‌دنبال مصرف نوشابه از استخوان‌ها كنده مي‌شود، داخل خون جريان پيدا مي‌كند و با افزايش يافتن غلظت آن، در كليه‌ها رسوب مي‌كند.
صفوي، اين امر را در بلندمدت باعث تشكيل سنگ‌هاي دستگاه ادراري دانست.
وي بروزكم‌خوني را يكي ديگر ازمعايب مصرف نوشابه‌ها دانست و گفت: نوشابه ها باعث عدم جذب آهن در بدن مي‌شود و به اين ترتيب ، راه را براي ايجاد كم‌خوني هموار مي‌كند، اين امر به‌خصوص در گروه‌هاي مستعد به كم‌خوني، مانند كودكان و به‌خصوص دختران، نمود بيشتري دارند.
وي با تاكيد بر اينكه زنان شيرده بايد دور نوشابه را خط بكشند، گفت كه نوشابه نه تنها داراي مواد مغذي نيست، بلكه‌باعث از بين رفتن مواد مغذي در شير مادر هم مي‌شود.
مشاور معاون وزير بهداشت افزود: به اين ترتيب ، شير مادر كه مي‌تواند بهترين غذا براي كودك باشد، تبديل به ماده‌اي با ارزش غذايي كم مي‌شود.


چاقي، جدي‌ترين تهديد نوشابه

دكتر"ليلا آزادبخت" متخصص تغذيه ومحقق دانشگاه مركزتحقيقات غدد دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي نيز معتقد است: چاقي و افزايش وزن يكي از جدي‌ترين تهديدهاي نوشابه است.
وي گفت: نوشابه اگرچه فاقد ارزش غذايي است، ولي به‌خاطر شيرين‌كننده‌هايي كه در ساخت آن به كار مي‌رود، كالري (انرژي غذايي) بالايي دارد.
به عبارت ساده‌تر، نوشابه‌ها به شدت چاق‌كننده هستند و قند موجود در يك بطري نوشابه برابر با دو بسته شكلات است.
آزادبخت افزود: با مصرف هر بطري نوشابه، مقدار زيادي قند وارد بدن مي‌شود كه‌اين قند به‌سلول‌هاي لوزالمعده كه محل ترشح انسولين است، فشار وارد مي‌كند و به اين ترتيب شخص را يك قدم به‌ابتلا به بيماري ديابت نزديك مي‌كند.
تحقيقات نشان داده افرادي كه‌روزانه حداقل يك بطري نوشابه مصرف مي‌كنند، ‪ ۸۳‬درصد بيشتر از افرادي كه در طول ماه فقط يك بطري نوشابه مصرف مي‌كنند ، به ديابت مبتلا مي‌شوند.
"آزادبخت" با بيان اين كه نوشابه‌خورهاي حرفه‌اي به طور متوسط روزانه هفت قاشق مرباخوري شكر از اين طريق وارد بدن خود مي‌كنند ، گفت: در نوشابه‌هاي رژيمي به جاي شكر از شيرين‌كننده‌هاي مصنوعي استفاده مي‌شود كه‌خود اين ماده، يك ماده اشتهاآور است و مي‌تواند باعث سردرد، سرگيجه و كاهش حافظه شود.


نوشابه عامل تخريب ميناي دندان

اين متخصص تغذيه همچنين گفت: نوشابه، علاوه بر قند، حاوي موادي است كه براي دادن طعم و رنگ به آن اضافه‌شده و مي‌تواند موجب فرسايش و تخريب ميناي دندان شود.
وي با اشاره به اينكه ميناي دندان‌هاي شيري بيش از دندان‌هاي دايم آسيب پذيرند، افزود:از آن‌جايي كه مهمترين عامل در سخت‌شدن ميناي دندان، رعايت رژيم غذايي صحيح است، مصرف مداوم نوشابه باعث مي‌شود ميناي دندان كودك، سختي لازم رانداشته باشد و به طور مداوم در معرض پوسيدگي قرار گيرد.
"آزادبخت" توصيه كرد: نوشابه حتما با ني مصرف شود، تا تماس بين نوشابه و دندان‌ها به حداقل برسد و به علاوه، بايد حتما بعد از مصرف نوشابه دهان را با آب شست تا خطر پوسيدگي دندان كاهش يابد.