نوشابه، آخرين خطر



تا به حال مهم‌ترين علت مخالفت با مصرف نوشابه، وجود مقادير بالاي شيرين‌کننده و فسفر در آنها عنوان مي‌شد که مستقيم يا غيرمستقيم به ويژه در يک الگوي غذايي ناسالم زمينه‌ساز ابتلا به بيماري‌هاي مختلفي مي‌شود ولي جالب است بدانيد که مشکل فراتر از اين حد است.



اخيرا شواهد و مدارکي گزارش شده که نشان مي‌دهد نوشابه‌ها ممكن است آسيب‌هاي شديدي در سلول‌ها ايجاد کند. محققان دانشگاهي در انگلستان بيان مي‌كنند كه يك ماده نگهدارنده که در اغلب نوشابه‌هاي گازدار وجود دارد، توانايي تغيير را در بخش‌هاي اصلي و حياتي از مولكول dna دارد.


مطالعات انجام شده، آثار سوء حادي را بر صدها ميليون نفر در سراسر جهان نشان داده است كه از نوشيدني‌هاي گازدار استفاده مي‌كنند. همچنين اين نوشيدني‌ها حاوي افزودني‌هاي غذايي هستندکه بيش فعالي در كودكان را تشديد مي‌کند. كانون توجهات و نگراني‌ها، ايمني ماده افزودني e112 با نام «بنزوات سديم» مي‌باشد كه به عنوان يك نگهدارنده مورد استفاده در صنعت نوشابه‌هاي گازدار در جهان معمول است. بنزوات سديم از اسيد بنزوييك مشتق شده است كه به طور طبيعي نيز در ميوه‌هاي توتي شكل توليد مي‌شود اما در مقادير بالا، براي جلوگيري از رشد قارچ‌ها در نوشابه‌هاي غيرالكلي استفاده مي‌شود و اغلب در توليد شورها و سس‌ها در صنعت نيز كاربرد دارد.


بنزوات سديم عاملي است كه به منظور خاصيت سرطان‌زايي مورد توجه قرار گرفته است زيرا وقتي با افزودني‌هايي مانند ويتامين c در نوشابه‌هاي غير الكلي مخلوط مي‌شود، توليد بنزن مي‌کند كه يك ماده سرطان‌زاست. مراكز نظارت بر استانداردهاي مواد غذايي در انگلستان، بنزن موجود در نوشيدني‌ها را در چهار مارک تجاري معروف شناسايي كردند كه نتايج از مقادير بالاي اين ماده شيميايي حكايت مي‌كنند و به‌اين صورت فروش اين محصولات ممنوع‌ شد. گروهي از متخصصين دانشگاه شفيلد كه در زمينه بنزوات سديم مطالعه کرده‌اند، تصميم گرفتند تا يکي ديگر از خطرات حاصل از اين تركيب را گوشزد کنند. يك پروفسور بيولوژي مولكولي و بيوتكنولوژي اثرات بنزوات سديم را روي سلول‌هاي زنده مخمري در آزمايشگاه بررسي و اعلام كرد: «اين تركيبات شيميايي توانايي دارند تا عامل آسيب‌هاي متعددي در dna موجود در ميتوكندري شوند تا جايي كه به طور كلي فعاليت آنها را متوقف كنند. ميتوكندري‌ها اكسيژن را مصرف مي‌كنند براي اينكه به سلول‌ها انرژي بدهند و اگر به آنها آسيب وارد شود – همان‌گونه كه در نواحي مصدوم و بيمار رخ مي‌دهد- سلول‌ها شروع به سوءرفتار حاد مي‌كنند و بيماري‌هاي پي در پي به وجود مي‌آيد.»


مراكز استانداردسازي مواد غذايي در انگلستان استفاده از بنزوات سديم در بريتانيا را رد كرده‌اند و اين موضوع در اتحاديه اروپا به تصويب رسيده است. همان‌طور كه رييس كميسيون محيط زيست پارلمان انگلستان نيز بيان داشت:«ممكن است افزودني‌ها نسبتا جديد باشند و اثرات بلند مدتشان به درستي مشخص نباشد. اين نگهدارنده‌ها مشخصا نياز به تحقيقات بيشتر، توسط موسسات مسوول در بخش استانداردسازي مواد غذايي، دارند.»


سازمان بهداشت جهاني در يك بازنگري كه روي بنزوات سديم در سال 2000 انجام شدگزارش كرد كه اين ماده ايمن است اما متذكر شده است كه علوم موجود از اين موضوع حمايت مي‌كنند كه ايمني اين ماده شيميايي با ترديد روبه‌رو است.
امروزه با پيشرفت علوم و تکنولوژي‌هاي آزمايشي مدرن، تشخيص ايمني نسبت به گذشته پيشرفت زيادي کرده است. تحقيقات انجام شده توسط محققان بيوتكنولوژي و بيولوژي مولكولي نشان مي‌دهد كه نتايج تحقيقات سازمان غذا و داروي آمريكا قديمي‌و از تاريخ گذشته است. اين محققان توصيه مي‌كنند كه خانواده‌ها در خريد نوشيدني‌هاي حاوي مواد نگهدارنده دقت كنند تا مقدار اين مواد شيميايي در محصولات در حدي باشد كه توسط آزمايشات جديد ايمن ارزيابي شده است. آنها معتقدند بيشتر كودكاني مورد توجه‌اند كه مقادير زيادي نوشابه مصرف مي‌كنند. اغلب نوشابه‌هاي گازدار و انواع نوشيدني‌هاي رژيمي، همگي داراي بنزوات‌ها هستند. سازندگان آنها و اصناف مربوط به نوشابه‌هاي بدون الكل در انگلستان معتقدند كه خود مسوول ايمني افزودني‌ها هستند.