خطرات نوشابه های گازدار و بی گاز


گاهی این نوشابه ها را با افزودن گاز دی اکسید کربن کف دار، جوشان و گازدار می کنند که به آنها نوشابه های گازدار می گویند. وجود این گاز علاوه بر ایجاد ویژگی های حسی و طعم ترش به نوشابه موجب وابستگی شدید فرد به مصرف مداوم آن می شود.


امروز بیشتر مرگ و میرها به علت بیماری های غیرواگیر مانند بیماری های قلبی - عروقی، دیابت و سکته های قلبی و مغزی است . چاقی از عوامل عمده خطر افزایش رو به رشد این بیماریها است که مستقیماً با الگوی غذایی و تغذیه مرتبط است. غذاهای چرب ، سرخ شده ، شور و نوشابه های گازدار از جمله محرک های افزایش این خطر هستند، بویژه نوشابه های گازدار که هم اکنون پای ثابت همه غذاها شده است و مصرف آن در میان جوانان بسیار زیاد است. نوشابه هایی که ترکیبی از آب، شکر، اسید، طعم دهنده ، رنگ و مواد شیمیایی نگه دارنده دارند و هیچ ارزش تغذیه ای نداشته و فقط منجر به اضافه وزن می شوند.
گاهی این نوشابه ها را با افزودن گاز دی اکسید کربن کف دار، جوشان و گازدار می کنند که به آنها نوشابه های گازدار می گویند. وجود این گاز علاوه بر ایجاد ویژگی های حسی و طعم ترش به نوشابه موجب وابستگی شدید فرد به مصرف مداوم آن می شود. به طوری که برخی افراد نمی توانند غذای خود را بدون نوشابه های گازدار بخورند. نوع رژیمی این نوشابه ها هم که فقط طعم شیرین دارند و بدون کالری هستند ، اگرچه برای افراد دیابتی و کسانی که از اضافه وزن رنج می برند مطلوب است ، اما زیاده روی درمصرف آن به علت متابولیزه نشدن مطلوب در بدن، عوارض ناگواری خواهند داشت.
از طرف دیگر کارشناسان علوم غذایی مصرف نوشابه را فقط به علت قند زیادی که دارد، منع نمی کنند بلکه رنگ ، مواد افزودنی و گاز این نوشابه ها هر کدام به نوعی سلامت افراد را به خطر می اندازد. هرچند نوشابه های بدون گاز قند و کالری کمی دارند، اما این موضوع از مضرات گاز، رنگ و مواد افزودنی آنها کم نمی کند. درهر حال این نوشابه ها نیز شیرین هستند و اشتها را زیاد می کنند، بنابراین فردی که نوشابه های رژیمی مصرف می کند، نسبت به فردی که همراه غذا آب می نوشد، غذای بیشتری می خورد که موجب چاقی او می شود. بر این اساس متخصصان علوم تغذیه تأکید می کنند تا از مصرف زیاد نوشابه های گازدار به علل زیر پرهیز شود.
▪ پوسیدگی دندان:
نوشابه های گازدار، اسیدی است و موجب فرسایش مینای دندان می شود. قند زیاد این نوشابه ها سرعت پوسیدگی دندان را افزایش می دهد، این در حالی است که نوشابه های رنگی چند برابر بیش از نوشابه های معمولی برای دندانها ضرر دارند، بنابراین هر وقت که هوس نوشیدن نوشابه های گازدار کردید؛ از نی استفاده و از تماس مستقیم نوشابه با دندان خودداری کنید.
▪ چاقی :
این نوشیدنی ها از آب و شکر سفید تصفیه شده و افزودنی های مصنوعی تهیه می شوند و هیچ ارزش غذایی ندارند. قند زیاد نوشابه ها با افزایش کالری به چاقی افراد دامن می زند. در نوشابه های رژیمی نیز به جای شکر معمولی از «آسپارتام» استفاده می شود. این ماده اشتهاآور است و میگرن، سرگیجه و کاهش توان حافظه را در پی دارد. یک لیوان نوشابه رژیمی دو کالری انرژی، یک لیوان نوشابه معمولی ۱۰۰ کالری انرژی و یک نوشابه معمولی خانواده حدود ۸۰۰ کالری انرژی دارد.
▪ سوءتغذیه:
هنگامی که در شیشه نوشابه گازدار را باز می کنید بلافاصله حبابها و گازهای موجود در آن بیرون می جهد. گاز این محصولات به علت وجود اسیدفسفریک و دی اکسید کربن موجب پدیدآمدن محیطی اسیدی در معده می شود.
در بین مسیرهای دستگاه گوارش فقط معده می تواند در برابر چنین محیط اسیدی مقاومت کند، اما در دیگر اعضای دستگاه گوارش بدن مانند دهان، گلو و مری به علت حساس و آسیب پذیربودن آنها در برابر نوشابه های گازدار، محیط اسیدی ناهنجاری ایجاد می شود. اسیدفسفریک موجود دراین نوشابه ها نیز در رقابت با اسید هیدروکلریک معده، عملکرد آن را تحت تأثیر قرار می دهد.
هنگامی که معده ناکارآمد می شود، غذا گوارش نمی شود که این موجب سوءهاضمه و نفخ می شود. افرادی که به زخم معده و سوزش سرسینه مبتلا هستند باید بشدت از نوشیدن نوشابه های گازدار خودداری کنند و توجه داشته باشند که نوشابه های زرد زیانبارتر از نوشابه های سیاه است.
▪ سندرم پارگی مری:
این مشکل از مضرات مصرف نوشابه های گازدار و سرد است. با ایجاد این حالت، فرد توانایی هر نوع خوردن و آشامیدن را از دست داده و مدام استفراغ می کند، ضمن این که درد شدیدی نیز ناحیه قفسه سینه را فرا می گیرد و به هیچ طریقی جز بی هوشی آرام نمی گیرد. این حالت فقط با جراحی درمان می شود.
بعد از پارگی مری، اگر فرد تا پنج ساعت عمل جراحی نشود، محتویات معده و لوزالمعده به شکل کامل تخلیه می شود و آب و الکترولیت های بدن از دست می رود . در این شرایط ممکن است بر اثر ایجاد شوک کاهش حجم معده، مرگ ناگهانی ایجاد شود. هنوز علت محکمی برای اثبات این موضوع پیدا نشده است.
▪ تأثیر در استخوانها:
اسید فسفریک موجود در نوشابه های گازدار ماده ای سمی است که در صنعت از آن برای گرفتن سختی آب (زدودن کلسیم و منیزیم از آب سخت) استفاده می شود. اسید فسفریک در بدن نیز دارای عملکرد مشابهی است ، یعنی کلسیم را از استخوانها گرفته و موجب پوکی استخوانها می شود.
▪ تأثیر بر کلیه:
هنگامی که میزان اسید فسفریک خون افزایش یابد کلیه قادر به دفع سریع آن نیست در نتیجه دچار فشار مضاعف شده، از سویی دیگر موجب می شود تا کلسیم از استخوانها برداشته شود و درون خون جریان یابد. این امر موجب رسوب کلسیم اضافی در کلیه و بروز سنگ کلیه می شود.
▪ تأثیر بر پوست:
نوشابه های گازدار هیچ مواد معدنی و ویتامین ندارند. افرادی که نوشابه می نوشند به شکل معمول، نوشیدن آب میوه طبیعی و شیر و حتی آب را کاهش می دهند و بدن خود را از ویتامین ها و مواد معدنی که برای سلامت پوست ضروری است ، محروم می کنند، بنابراین پوست آنها بیشتر چین و چروک بر می دارد.
▪ خطر کافئین:
چون به نوشابه های گازدار، کافئین اضافه می شود تا مصرف کنندگان را دچار وابستگی کند، کافئین موجود در نوشابه های گازدار با سرعت بیشتری نسبت به دیگر نوشیدنی های کافئین دار جذب بدن می شود. در نتیجه مشکلاتی در خواب ، قاعدگی ، کم آبی، اضطراب و تپش قلب ایجاد می کند.


فاخره بهبهانی
مهندس علوم و صنایع غذایی


روزنامه ایران