آیا تا به حال شده هنگام زمستان و پاییز احساس کنید نمی‌توانید با مشکلات کنار بیایید؟ یا تا به حال شده با تغییر فصل از بهار و تابستان به پاییز و زمستان دچار تغییرات عاطفی بشوید؟

آیا به این فکر کردید که چرا توی زمستان احساس می‌کنید که کمتر نیرو و انرژی دارید همه اش احساس خستگی و کسالت دارید؟آیا اومدن زمستان احساس خواب‌آلودگی به همراه ندارد. شده بیشتر اوقات احساس غمگینی و افسردگی کنید.آیا هیچ فکر کردید که چرا تمرکزتان روی مسائل کم می‌شه و دلتان نمی‌خواهد زیاد تو فعالیت‌های اجتماعی شرکت کنید؟همه اینها به دلیل این است که ممکن است شما مبتلا به اختلال فصلی شده باشید که نوعی افسردگی پاییزی و زمستانی است.در طی قرن‌ها، شاعران احساس غمگینی، فقدان، خستگی که در روزهای کوتاه پاییز و زمستان اتفاق می‌افتد را توصیف کردند. خیلی از ما تو زمستان احساس خستگی می‌کنیم، کمی وزن اضافه می‌کنیم، حوصله نداریم از رختخواب بیرون بیاییم و خلق‌مان تنگ می‌شود.تعریفی برای اختلال خلقی فصلیتازه‌ترین تحقیقات دانشمندان نشان می‌دهد ساعت داخلی بدن عامل تعیین‌کننده اختلال خلقی فصلی است.این تحقیق حاصل مطالعه ژنتیکی روی ۱۵۲ کودک مبتلا به اختلال خلقی فصلی و ۱۴۲ کودک بدون این اختلال است.محققان تغییرات ژنی را که به نام rorb بود با کودکانی که مبتلا به این اختلال بودند ارتباط دادند.نتایج نشان می‌دهد که ژن‌های ساعت در مجموع و مخصوصا ژن rorb ممکن است نقش مهمی در بروز اختلال خلقی فصلی داشته باشد.این تحقیق که از سوی دانشمندان دانشگاه هند انجام شده نشان می‌دهد این ژن که به طور عمده در چشم، غدد پینه‌رآل و مغز یافت می‌شود به نظر می‌رسد که با تنظیم ساعت بیولوژیک ارتباط داشته باشد.

مقصر ملاتونین استافسردگی در فصل پاییز و زمستان مربوط به ترشح هورمون ملاتونین است که "هورمون وابسته به خواب" نیز نام دارد و در تاریکی و هنگام خواب شبانه بیشترین میزان ترشح را دارد.متناسب با تغییرات فصل، تغییراتی در ساعت بیولوژیکی بدن بوجود می آید. این تغییرات در روشنایی و نور ناشی از تغییر فصل هر چند که جزئی باشد، می تواند باعث عدم تطابق ساعت فیزیولوژیکی بدن با برنامه روزانه شخص شود. شایع ترین ماه هایی که می تواند منجر به تغییرات فصلی و افسردگی شود، دی و بهمن ماه می باشد و بیشتر افراد مبتلا را خانم های جوان تشکیل می دهند. در این اختلال علائم شایع افسردگی مانند تغییرات خلقی، پرخوری، افزایش وزن، افزایش میزان خواب دیده می شود. همچنین تمایل به مصرف مواد غذایی قندی و نشاسته ای افزایش می یابد. قابل توجه است که این علائم در فصل های بهار و تابستان بهبود کامل می یابند. در خیلی از افراد این علایم بیشتر شدت پیدا می‌کند. افسردگی عدم انرژی موجب ناتوانی آنها در انجام کارهایشان می‌شود. این حالت‌ها، همان‌طور که گفتیم به اسم اختلال خلقی فصلی خوانده می‌شود. به موازات کوتاه شدن طول روز و ابری شدن هوا و نور ناکافی در پاییز و زمستان بسیاری از افراد آن را تجربه می‌کنند علایم این بیماری تقریبا همان احساس‌هایی است که گفتیم.

این علایم در پاییز شروع می‌شوند و با آمدن زمستان تشدید می‌شوند اما در بهار و تابستان از بین می‌روند.این بیماری با دوره‌هایی از افسردگی همراه است، کاهش اشتها، کم‌خوابی و کمی افزایش وزن یا کاهش وزن عمده‌ترین علایم آن هستند.دل گرفتگی زمستانی کمی با اختلال خلقی فصلی تفاوت دارد. مبتلایان به اختلال عاطفی فصلی به درمان‌های بیشتری مانند ضد افسردگی‌ها و نوردرمانی نیاز دارند اما دل گرفتگی رفتاری معمولا با افزایش فعالیت جسمانی و افزایش نور محیط کار و زندگی برطرف می‌شود.براساس تحقیقات مشخص شده که اکثر افرادی که دچار اختلال خلقی فصلی می‌شوند، زنان هستند و بیشتر در سنین ۳۰ تا ۴۰ سالگی قرار دارند.علت این اختلال هنوز کاملا مشخص نیست، اما تصور می‌شود که تغییرات فصلی درنور و دما نقش مهمی در ایجاد آن دارد.محققان به این نتیجه رسیده‌اند که استفاده از نور روشن در درمان این اختلال بسیار موثر است براساس یافته‌های دانشمندان منطقه‌ای در مغز وجود دارد که قرار گرفتن بیشتر در معرض نور روشن سطوح خونی هورمون حساس به ملاتونین را کاهش می‌دهد، این هورمون دردوره‌های به خصوصی از روز به صورت غیرعادی بالاست همچنین بدن دارای یک ساعت درونی است که توسط آن ریتم روزانه‌ دمای بدن، ترشح هورمون و الگوی خواب را کنترل می‌کند. نور روشن بسته به زمان استفاده از آن می‌تواند ساعت درونی را دچار تاخیر و یا شتاب کند.قرار گرفتن در اتاق نور و یا گاهی در محیط بیرون می‌تواند موجب بهبودی این بیماری شود. استفاده از داروهای ضدافسردگی با تجویز پزشک گاهی کمک کننده است.

اما ورزش روزانه تاثیر خوبی در درمان این حالات افسردگی و تغییرات خلقی دارد.زمستان را هم دوست دارمزمستان و پاییز و هم مانند فصل‌های دیگر سال زیبایی‌های خاص خودش را دارد اگر با اومدن فصل پاییز و زمستان احساس بدخلقی می‌کنید و یا به عبارتی مبتلا به اختلال خلقی فصلی هستید، صبر کنید مدام نگویید از زمستان بدم میاید، وای دوباره پاییز شد. چقدر آسمان تاریک و چرا همه‌اش هوا ابری است.کمی تامل کنید. می‌توانید با رفتن به پزشک و یا مشاوره با اون در مورد احساسات خود حرف بزنید.

▪ در فصل زمستان تا آنجایی که ممکن است از نور استفاده کنید و در ساعات روز از رفتن به مکان‌های تاریک اجتناب کنید.

▪ وقتی دمای هوا خوب و مناسب است پنجره‌ها را باز کنید تا نور طبیعی داخل اتاق بیاید سعی کنید شاخ و برگ‌ها را از کنار پنجره دور کنید، پرده‌های اتاق‌تان را کنار بزنید تا نور کافی به اتاق‌تان بتابد.

▪ اتاق‌تان را با رنگ روشن رنگ کنید و از لامپ‌های روشن‌تر و پرنورتر در اتاق استفاده کنید.

▪ زیر نور طبیعی خورشید و در وسط روز بیرون بروید و قدم بزنید.

▪ ورزش کنید و آهسته بروید.

▪ با دوستان خود و همراه اون‌ها برای تفریح بیرون بروید و کمتر در اتاق بسته بمانید.

▪ هنگامی که سر کار هستید، به طور کوتاه ولی مکرر در طول روز پشت پنجره و یا جایی که نورگیر است بروید.

▪ حدالمقدور سعی کنید جای خود را در محل کار نزدیک پنجره قرار دهید و چراغ محل کارتان را پرنورتر کنید. سر ساعت مشخصی از خواب بیدار شوید و بعد از آن به انجام حرکات ورزشی بپردازید. با این رفتار کمتر احساس خستگی می‌کنید.

▪ در زمستان و روزهای سرد و لباس‌های گرم و مناسب بپوشید تا برای گرم کردن مجبور نباشید سریعا به محیط بسته یا اتاق بیایید.

▪ البته این نکته را به خاطر داشته باشید که فعالیت‌های خارج از منزل خود را نیز تنظیم کنید تا مجبور نباشید زیاد بیرون بمانید و برنامه خواب شما مختل شود.با رعایت این نکات خواهید دید که حتی زمستان و پاییز را هم دوست دارید.



پایگاه اطلاع رسانی سلامت ایرانیان