محمدحسين نجاتي

داستان اظهارنظرهاي اكثر وزاري آموزش و پرورش به ويژه حميدرضا حاجي‌بابايي درباره پاک بودن محیط مدارس و این‌که امکان معتاد شدن بچه‌ها در مدرسه وجود ندارد، به شكل عجيبي درگير تکذیب و سکوت شده است؛ در حالی که بیشتر کارشناسان متفق‌القول‌اند که سن اعتیاد در کشور پایین آمده و جوان‌ها و به‌ويژه دانش‌آموزان به خاطر سادگی و خوش‌باوری و صدالبته کنجکاوی، خیلی زودتر می‌توانند گرفتار معضلی به اسم اعتیاد شوند.
اما اين تنها يك روي سكه است، چرا كه پرده اول اين داستان تكراري اعتياد در مدارس اين است، وزارت آموزش و پرورش و نهاد‌هاي مرتبط تا چه حدي توانسته‌اند كه در بحث‌هاي مربوط به پيشگيري موفق باشند.
در حال حاضر همچنان آموزش و پرورش نمی‌خواهد زیر بار وجود اعتياد در مدارس برود و حتی تمام راه‌ها را برای انجام تحقیقات بیشتر بسته است و حقیقت این است که هیچ آمار درست و درمان و قابل استنادی از تعداد دانش‌آموزان معتاد در ایران وجود ندارد یا هنوز به بیرون درز نکرده و برای همین هم مسئولان آموزش و پرورش می‌توانند به راحتی ادعا کنند که محیط مدارس کاملا امن است.
اما مسئله‌اي كه در اينجا مطرح است اين است كه با فرض عدم وجود اعتياد در مدارس كه فرض نادرستي است، بايد پرسيد كه تاكنون چه اقداماتي براي آموزش مهارت‌هاي پيشگيري از اعتياد در مدارس انجام شده است؟!
حميدرضا حاجي‌بابايي كه اين روزها وجود مسائلي از قبيل تنبيه دانش آموزان و اعتياد در مدارس را تكذيب مي‌كند در رابطه با آموزش‌هاي پيشگيري از اعتياد در مدارس رويكرد خاص خود را دارد.
او در گفت‌وگو با خبرنگار ايلنا، توسعه ورزش دانش‌آموزی و گسترش نمازخانه‌ها و کتابخانه‌ها در مدارس را از جمله اقدامات وزارت آموزش و پرورش در زمینه مبارزه با انحرافات و اعتياد در مدارس عنوان مي كند، و همچون قبل، وجود اعتياد در مدارس را تكذيب مي كند و معتقد است:آموزش و پرورش نهادی پاک و مقدس است و به اندازه‌ای که در آموزش و پرورش پاکی و صداقت هست به همان اندازه باید مراقبت‌‌ها افزایش یابد، اصلا مگر مي‌توان تصور كرد كه دانش‌آموزي معتاد باشد؟!
شايد پاسخ به اين سوال وزير را مي‌توان از مصطفي اقليما پرسيد، چرا كه در مقابل كارشناسان اظهارنظر متفاوتي را دارند.
بيش از 70 درصد سهم دستگاه‌هاي دولتي در بحث پيشگيري از اعتياد متوجه وزارت آموزش و پرورش است
مصطفي اقليما رئيس انجمن‌ علمي مددكاران اجتماعي ايران و عضو شوراي راهبردي آسيب‌هاي اجتماعي شهر تهران در گفت‌و‌گو با خبرنگار ايلنا، با اشاره به اينكه بيش از 70 درصد سهم دستگاه‌هاي دولتي در بحث پيشگيري از اعتياد متوجه وزارت آموزش و پرورش است، معتقد است: در جامعه‌اي زندگي مي‌كنيم كه با نگاهي به وضعيت خانواده‌ها مي‌توان دريافت كه عمده آنها به دليل مشكلات اقتصادي كه با آن دست و پنجه نرم مي‌كنند، توانايي پاسخگويي به نيازها و سوالات كودكان خود را ندارند و به همين دليل با سپردن دانش‌آموزان خود به مدارس به شكلي برخي وظايف خود را به آموزش و پرورش واگذار مي‌كنند .

اين مددكار اجتماعي با تاكيد بر اينكه دانش‌آموزان در روز بيش از 7 تا 8 ساعت از زمان خود را در مدرسه صرف مي‌كنند اظهار مي‌دارد: بر اين اساس نقش خانواده‌ها را در آموزش مهارت‌هاي پيشگيري از اعتياد را مي‌توان 5 تا 10 درصد عنوان كرد چرا كه در روز آنها كمتر از 2 ساعت با دانش‌آموزان خود برخورد دارند و اين تعداد براي آموزش وپرورش بين 7 تا 8 ساعت در روز است.
معلم، كتب درسي و آموزش مداوم در بحث آسيب‌هاي اجتماعي در مدارس وجود ندارد

وي افزود: در اين ميان فاكتور ديگري به اسم معلم وجود دارد كه متاسفانه آنها هم با توجه به درگيري‌هاي اقتصادي خود و عدم پرداخت حقوق مكفي درگير مسائل اقتصادي خود هستند و نقش واقعي خود را نمي‌توانند ايفا كنند. معلم در كلاس درس بايد با مداومت درپي آسيب‌هاي اجتماعي بتواند دانش‌آموزان را با حد بسياري زيادي آگاه كند، اما متاسفانه اين مسئله در مدارس ديده نمي‌شود و آموزش‌ و پروش بعضاً استادهايي را از خارج از مدارس مي‌آورد تا با برگزاري كارگاه‌هايي بتواند آموزش‌هايي را به معلمان بدهد.
اقليما با تاكيد بر اينكه معلمان در كلاس‌هاي درس به دليل مشكلات خود حتي كم‌تر مي‌توانند به ارائه درس‌هاي خود بپردازند، گفت: به عقيده من آموزش و پرورش بيش‌ترين سهم را در اين زمينه دارد كه در حال حاضر فاكتورهايي نظير معلم، كتب درسي و آموزش مداوم در بحث آسيب‌هاي اجتماعي در مدارس وجود ندارد.
براي پيشگيري كارگاه آموزشي برگزار مي‌كنيم
حسن ضياالديني مديركل پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي وزارت آموزش و پرورش از جمله مسئولاني در آموزش و پرورش است كه به صورت مستقيم با اين معضل روبرو است. در گفت‌و‌گو با ايلنا با اشاره به اقدامات صورت گرفته در رابطه با آموزش‌هاي پيشگيري از اعتياد در مدارس گفت: ما همه ساله برنامه‌هاي خود را به ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام مي‌كنيم كه اين برنامه در سه مقطع دبستان، راهنمايي و دبيرستان همه ساله اجرا مي‌شود كه امسال در مقطع راهنمايي آموزش مهارت‌هاي زندگي نيز اضافه شده است.
او با بيان اينكه ميزان بودجه‌‌اي كه از سوي ستاد مبارزه با مواد مخدر به وزارت آموزش و پرورش اختصاص داده مي شود، 3 و نيم ميليارد تومان است، اظهار داشت: بر اين اساس عمده فعاليت‌ ما در بحث پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي به برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي، توزيع كتابچه‌هاي مرتبط با بحث پيشگيري از اعتياد، نمايش فيلم‌هاي آموزشي در مدارس و توزيع ماهنامه تخصصي اين موضوع است مدارس است، كه البته برخي از اين فعاليت‌ها با همكاري انجمن اوليا و مربيان برگزار مي‌شود.
آموزش و پرورش در آموزش هاي پيشگيري از اعتياد دل به بروشور و كارگاه بسته است
اقليما در ادامه با انتقاد از برنامه هاي وزارت آموزش و پرورش مي‌گويد: برنامه‌هاي وزارت آموزش و پرورش درحال حاضر محدود مي‌شود به برگزاري چند كارگاه و چند بروشور آموزشي، چرا كه معلم به عنوان كسي كه الگوي عملي و اخلاقي دانش‌آموزان است اكنون نتوانسته است ايفاي نقش كند، اما اين تقصير معلم نيست، شايد مقصر آموزش و پرورش و ساير نهادهاي اجرايي باشند كه تاكنون نتوانسته‌اند فشارهاي موجود را حل كنند.
وي با بيان اينكه با اين وضعيت اگر قرار باشد مهد كودك‌ها به آموزش و پروش واگذار شود فاجعه بزرگي بوجود مي‌آيد گفت: آموزش و پرورش در حدودي مي‌تواند مسئوليت مهد كودك‌ها را بر عهده بگيرد كه سابقه‌ درخشاني را از مديريت مدارس كشور نشان داده است.
آموزش و پرورش به عنوان مرجع اصلي آموزش‌هاي پيشگيري از اعتياد در مدارس نه وجود اعتياد در مدارس را تاييد مي‌‍كند و نه كاري براي آموزش دانش آموزان انجام مي‌دهد.
اين در حالي است كه گزارش 2008 سازمان ملل می‌گوید که ایران بیشترین مصرف سرانه مواد مخدر در جهان را دارد. گزارش‌های دیگری وجود دارد که پایین‌ترین سن آغاز اعتیاد را نیز ویژه ایران می‌داند. نتایج یک تحقیق علمی در زمینه مبارزه با مواد مخدر نشان می‌دهد که مدارس راهنمایی و دبیرستان، یکی از محیط‌های اصلی برای شروع استفاده از مواد مخدر است. در حال حاضر آن‌طور که مسئولان ستاد مبارزه با مواد مخدر اذعان دارند، رواج مواد مخدر در میان دانش‌آموزان مدارس به ویژه در حاشیه شهر، به وضعیت نگران‌کننده‌ای رسیده است و پاسخ به اين سوال كه وضعيت موجود در آينده به كجا مي‌رسد را بايد مسئولان آموزش و پرورش و شخص وزير پاسخ دهد.