نکاتی برای کاهش عوارض جانبی داروهای بیش فعالی همراه با کمبود توجه (ADHD)

ترجمه شده از:webmd.com

برای بسیاری از کودکان، داروهای ADHD ، به اندازه کافی در مهار ناآرامی، برانگیختگی و بی توجهی مفید هستند که آنها را در خانه، مدرسه و در زمین بازی شکوفا می کند. اما این داروها نیز می تواند محرک عوارض جانبی شایعی ، از جمله کم اشتهائی، درد معده ، مشکلات خواب شود. در موارد نادر و جدی، می توانند موجب مشکلات قلبی مانند درد قفسه سینه ، مشکلات کبدی ، یا افکار خودکشی شود.
مراد پاک یورک، دانشیار استاد بالینی در دانشگاه کالیفرنیا- دیویس، مرکز پزشکی گروه روانپزشکی و مؤسسه برنامه ADHD میگوید "ما با هر دو واکنش مواجه بوده ایم، درمان عالی ولی در عین حال عوارض جانبی مربوط به دارو. اکثریت عوارض جانبی مرتبط با دارو های خفیف و ذاتا موقتی هستند. اما عوارض جانبی بسیار کمی وجود دارند که شدیدتر هستند و باید بلافاصله مورد توجه قرار بگیرند ".
اگر فرزند شما داروهای ADHD مصرف میکند، به منظور کاهش عوارض جانبی شایع، از این نکات پیروی کنید. همچنین بدلیل عوارض جانبی نادر در حالت آماده باش باشید.

نکاتی برای مقابله با عوارض جانبی داروهای ADHD
• کاهش اشتها : اگر اشتهای فرزند شما پس از مصرف داروی ADHD کم میشود ، دارو را بعد از صبحانه بدهید تا صبحانه بیشتری میل کند. در شب زمانی که اثر دارو شروع به ضعیف شدن میکند، شام زیادی آماده کنید، مقدار زیادی از تنقلات سالم در دسترس قرار دهید، یک رژیم غذایی متعادل و مغذی، غذا و نوشیدنی با کالری بالا کمک خواهد کرد تا هر گونه کاهش وزن ناشی از داروهای ADHD جبران شود. اگر بی اشتهایی کودک شما برای یک دوره زمانی طولانی طول می کشد، از دکتر در مورد کاهش دوز یا قطع دارو در تعطیلات آخر هفته و یا تابستان سئوال کنید که اجازه می دهد تا اشتها به حالت عادی برگردد.
• درد یا ناراحتی معده : دارو را با معده خالی به فرزند خود ندهید، پاک یورک می گوید "برای هر ناراحتی دستگاه گوارش ، مصرف دارو با غذا یا بلافاصله بعد از آن، تفاوت بسیار زیادی خواهد داشت."
• مشکلات خواب : یک خواب منظمی را تنظیم کنید که شامل تاثیرات آرامش بخش باشد، از جمله حمام کردن یا مطالعه کردن. اگر نوع تحریک داروی ADHD ، جلوگیری از خواب خوب برای کودک است، از دکتر داروئی را درخواست کنید که در ابتدای روز مورد مصرف داشته باشد و یا شکل طولانی اثر دارو را با کوتاه اثر تعویض کند. همچنین، در مورد کاهش دوز یا قطع دارو در بعد از ظهر برای کمک به خواب کودک در زمان خواب او درخواست کنید.
• خواب آلودگی در طول روز : اگر داروی atomoxetine (Strattera)، برای ADHD، کودک شما را در طول روز خواب آلوده میکند، از دکتر درخواست دارو کنید برای زمان خواب به جای صبح. همچنین می توانید با دکتر کاهش دوز یا تقسیم دوز و دادن آن دو بار در روز را بررسی کنید.
• برگشت اثر : هنگامی که اثر داروهای ADHD در بعد از ظهر یا شب ازبین میرود، برخی از کودکان علائم ADHD و یا تحریک پذیری دارند. برای جلوگیری از این "برگشت" از دکتر فرزند خود درخواست داروی طولانی اثر یا استفاده از داروی سریع الاثر با دوز کم در پایان روز داشته باشید.
• تغییرات خلقی : بخشی از توجه خود را به تغییر در خلق و خوی فرزند خود معطوف کنید. اگر تغییراتی مشاهده کردید، از قبیل کاهش بروز احساسات و یا تفکر خودکشی، فورا به دکتر اطلاع دهید.
• مشکلات قلبی : از آنجا که در بیماران مصرف کننده داروهای ADHD ، بندرت از مشکلات جدی قلبی گزارش شده است، در مورد مشکلات قلبی خانواده گی خود به دکتر اطلاع دهید. پاک یورک می گوید "اگر هرگونه سابقه بیماری قلبی قابل توجهی وجود داشته باشد، پزشک ممکن است دقیقا پی ببرد، به خصوص اگر از محرک ها استفاده میشود. یا حتی ممکن است برای اطمینان از هرگونه مشکل قلبی،نوار قلب گرفته شود."
آزمایشات منظم : هنگام درمان با داروهای ADHD ، باید فرزند شما برای بررسی عوارض جانبی، به طور منظم توسط دکتری که داروها را تجویز کرده است ویزیت شود. دکتر علائم حیاتی مانند فشار خون و نبض، و همچنین قد و وزن را کنترل خواهد کرد. بن ویتیلو ، روانپزشک و رئیس بخش درمان کودکان و نوجوانان و بخش تحقیقات مداخله پیشگیرانه در موسسه ملی سلامت روان میگوید: اگر تغییراتی در مسیر رشد فرزند شما مشاهده شود، ممکن است درمان نیاز به تنظیم داشته باشد به طوری که با فرزند شما سازگار باشد. همچنین از دکتر سئوال کنید که آیا فرزند شما برای بررسی دوره ای نیاز به آزمایش دارد یا نه، از جمله نوار قلب و یا آزمایش خون آنزیم های کبدی.

انواع داروهای ADHD و عوارض جانبی آن
پزشکان در حال حاضر داروهای ADHD های بسیاری در اختیار دارند که می توانند تجویز کنند. هنگامی که فرزند شما مصرف داروی جدیدی را شروع کرد، با دکتر در مورد دوز آن سئوال کنید. پاک یورک می گوید" اصل باید برمبنای شروع کم و ادامه بطور آهسته باشد، به خصوص در مورد بچه ها."
او می گوید "شروع با دوز بسیار کم و تنظیم آهسته دوز دارو، به جای شروع با دوز بالا و افزایش با مقدار زیاد" خطر عوارض جانبی را از بین میبرد.
اما هنوز هم عوارض جانبی میتواند رخ دهد، حتی با دوز دقیق. در حالی که اغلب، نوع خفیف آن به خودی خود برطرف میشود، پاک یورک می گوید در صورت بروز عوارض این بیماری، والدین دکتر کودک خود را بی درنگ مطلع کنند. او میگوید "اگر هر گونه عارضه جانبی پایدار به مدت یک روز یا بیشتر، وجود داشته باشد و یا اگر عارضه بدتر شود، بسیار مهم است که فورا با پزشک تماس گرفته شود.
فرزند شما ممکن است با چه عوارض جانبی مواجه شود؟ این موضوع به نوع دارو بستگی دارد. دو گروه اصلی از داروهای ADHD وجود دارد : محرکها و غیر محرکها.

داروهای محرک
سه نوع داروی محرک برای کودکان مبتلا به این ADHD تجویز می شوند :
• متیل فنیدیت (مثل Concerta ، Focalin ، Metadate ER ، Methylin ER ، Ritalin ، و یک چسب حاوی متیل فنیدیت بنام Daytrana ).
Dextroamphetamine • ( Dexadrine،Stansule Dexadrine ،Vyvanse ).
• نمکهای مخلوط آمفتامین (Adderall)
بسیاری از داروها کوتاه اثر هستند، در حالی که بقیه داروهای در دسترس، طولانی اثر هستند.
کارشناسان می گویند برای محرکها، کاهش اشتها، دل درد، و مشکلات خواب شایع هستند ، اما به طور معمول خفیف بوده و اغلب در مراحل اولیه درمان از بین میروند.
ویتیلو می گوید "بی اشتهائی نسبتا برای کودکان در کمتر از چند ساعت پس از مصرف دارو متداول است." کودکانی که در صبح دارو مصرف میکنند، ممکن است هنوز تا هنگام نهار هم اشتهای کمی داشته باشند، اما معمولا ، انها با خوردن یک شام کاملتر در شب، جبران میکنند.
با توجه به نظر ویتیلو، در عوض اشتهای برخی از کودکان چنان به شدت سرکوب میشود که نیاز به کاهش یا توقف دارو دارند. اگر این کار صورت نگیرد، کاهش وزن خواهند یافت.
در برخی از کودکان ، استفاده طولانی مدت از محرک ها نیز می تواند بطور آهسته افزایش وزن به دنبال داشته باشد. " ویتیلو می گوید اگر محرک، هر روز به مدت یک یا دو سال مصرف شود، می تواند روی رشد تاثیر بگذارد." طبق نظر او، به طور متوسط یک کودک ممکن است در هر سال شش میلیمتر کوتاهتر بماند.
محرکها همچنین می توانند برخی از کودکان را بیشتر تحریک پذیر و یا به روشهای دیگر تغییر رفتار ایجاد کند. ویتیلو می گوید "به خصوص اگر دوز، بیش از حد بالا رود یا اگر کودک به دارو خیلی حساس باشد، خلق و خوی تنبلها را کسب خواهند کرد. پس بنظر میرسد کودک خود و یا احساسات خود را بطور معمول مطرح نمیکند. این موضوع بیشتر دست و پاگیر است. برای برخی از والدین ، به نظر میرسد که فرزندشان غمگین است. اغلب ، او واقعا غمگین نیست ، اما خلق و خوی او بصورتی تغییر یافته است که برای ابراز احساسات، بی استعداد شده است." او میگوید در چنین مواردی ، دکتر معمولا باید دارو را تنظیم کند.

پاک یورک می گوید در طول درمان با محرک ، برخی از کودکان نیز دچار تیک میشوند، که می تواند شامل چشمک زدن بیش از حد، ابرو کشیدن ، یا تکان دادن سر باشد.او میگوید کاملا مشخص نیست که داروها باعث تیک میشوند. ترجیحا ممکن است تیک با ADHD همزیستی داشته باشد و محرک ها تیک را بیشتر نمایان کنند.
پاک یورک می گوید اگر کودک شما دچار تیک شد، فورا به دکتر اطلاع دهید. ممکن است دوز دارو، نیاز به کاهش داشته باشد یا متوقف شود. یا او می گوید ، "اگر [تیک] به اندازه کافی خفیف باشد، ممکن است فقط نیاز باشد که صبر کنید. ممکن است بهبود یابند و ناپدید شوند ، حتی اگر داروئی را که کودک برای درمان شروع کرده، تغییر نکند."

داروهای غیر محرک
پاک یورک می گوید در برخی کودکان ، محرک ها موثر یا قابل تحمل نیستند. یا اگر در حال حاضر یک کودک دارای تیک و اضطراب باشد، ممکن است محرکها این مشکلات را بدتر کنند. در چنین مواردی ، داروهای غیر محرک ، مانند atomoxetine ، یا سایر داروها مانند guanfacine و clonidine ، ممکن است گزینه های خوبی باشند.

در اینجا مضررات داروهای غیر محرک و عوارض جانبی احتمالی آن آمده است.

دارویAtomoxetine برای ADHD
پاک یورک می گوید،Atomoxetine (Strattera) یک داروی شبه افسردگی و مهارکننده بازجذب نور اپی نفرین است که همچنین دارای اثرات ضد اضطراب می باشد. این یک داروی جدید طولانی اثر برای ADHD است که می توان یک یا دو بار در روز استفاده کرد.
عوارض جانبی این داروها شامل کاهش اشتها ، ناراحتی معده ، تهوع و خواب آلودگی است، اما این مشکلات معمولا پس از ماه اول درمان از بین می روند.
مشکلات جدی تری می تواند رخ دهد، اگر چه کاملا نادر هستند. پاک یورک می گوید "یکی از مشکلات بالقوه ای که باید بدقت مورد درمان قرار بگیرد، افزایش بالقوه آنزیم های کبدی و صدمه به کبد توسط داروی Statteraاست." او میگوید "کودکان تحت درمان با دارویatomoxetine باید برای نظارت بر آنزیم های کبدی، آزمایش خون بدهند.

پاک یورک می گوید، Atomoxetine می تواند باعث افزایش اندکی در نبض و فشار خون شود.
دارویStrattera همچنین بدلیل افزایش خطر افکار خودکشی در کودکان و نوجوانان، از FDA هشدار برچسب سیاه دارد. پاک یورک می گوید " باید در مورد این اثر جانبی بالقوه به والدین هشدار بدهیم ، اما او اضافه می کند که این مشکل در میان بیماران او بسیار نادر است.
او میگوید با این حال ، اگر کودکی علاوه بر افسردگی مبتلا به ADHD است، و یا اگر این نگرانی وجود دارد که دارو ممکن است به افزایش افکار خودکشی کمک کند، حتما مصرف آن باید متوقف شود.

آلفا آدرنرژیک آگونیست - 2 برای ADHD
دو داروی فشار خون،guanfacine و clonidine نیز برای درمانADHD تجویز میشود. به هر دوی آنها آلفا آگونیست های آدرنرژیک – 2 گفته میشود.
دارویTenex شکل کوتاه اثر guanfacine است.
پاک یورک می گوید در سال 2009 ، دارویIntuniv ، شکل طولانی اثر guanfacine که به مدت 8 تا 14 ساعت دوام دارد، برای افراد سنین 6 - 17 سال مبتلا به ADHD مورد تایید قرار گرفت. او میگوید این دارو بسیار مهم و جدید است.

clonidine تحت عنوان Catapres به بازار عرضه شده است.

از آنجا که آگونیست های آلفا آدرنرژیک - 2 ، فشار خون را نیز درمان میکند، می تواند باعث افت فشار خون بمیزان کم در کودکان نیز بشود. پاک یورک می گوید " محرک ها درست مثل علائم حیاتی، باید دقیقا در تمام این کودکان تحت کنترل باشد."
او میگوید عصبی بودن ، ناآرامی، و خستگی از دیگر عوارض جانبی احتمالی است.