مهديه آقازماني/دکتر محمداسماعيل مطلق رييس اداره سلامت جمعيت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت خبر داد
تربيت 800 مربي براي آموزش‌هاي ازدواج

آمار و اطلاعات قابل‌استنادي در مورد وضعيت مشکل‌هاي جنسي در جامعه وجود ندارد و تاکنون منابع رسمي در اين زمينه اطلاع‌رساني نکرده‌اند....

آموزش مسايل جنسي در چارچوب خانواده نيز در جامعه ما بسيار کمرنگ است، به گونه‌اي که بسياري از افراد از آن بي‌خبر هستند و ناچار براي يافتن پاسخ سوال‌هايشان به فضاي مجازي روي مي‌آورند، آن هم در حالي که بسياري از سايت‌هايي که در اين زمينه‌ اطلاع‌رساني مي‌کنند، به‌وسيله افراد غيرمتخصص اداره مي‌شوند و قابل‌اعتماد نيستند. با وجود احداث کلينيک‌هاي سلامت خانواده و مراکز مشاوره، آنقدر اطلاع‌رساني در مورد اين مراکز کم است که هنوز خيلي‌ها از وجود آنها بي‌خبر هستند. اين در حالي است که بنابر اعلام مسوولان علت خيلي از طلاق‌ها، مشکل‌هاي جنسي است. هفته گذشته رييس اداره سلامت اجتماعي، رواني و پيشگيري از اعتياد وزارت بهداشت از تشکيل کميته راهبردي سلامت جنسي خانواده خبر داده بود.


يکي از مباحث مهم روان‌شناسي و روان‌پزشکي، مربوط به فعاليت جنسي طبيعي و اختلال‌هاي آن است ولي متاسفانه در کشور ما به دلايل مختلف کمتر به آن پرداخته مي‌شود. رييس اداره سلامت رواني، اجتماعي و پيشگيري از اعتياد وزارت بهداشت، حرف‌هايش را با بيان اين جمله‌ها آغاز مي‌کند و به خبرنگار «سلامت» مي‌گويد: «مطابق تحقيقات انجام شده، دانش مردم ما در مورد مسايل جنسي بسيارکم است و از طرفي اختلال‌هاي فعاليت جنسي، شيوع نسبتا بالايي دارد به گونه‌اي که بسياري از مشکل‌هاي زناشويي و حتي طلاق ناشي از ابتلاي يکي از طرفين يا هر دو طرف به اختلال‌هاي جنسي است. بر اين اساس، دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت با ايجاد بستر مناسب براي ترويج و تبيين سطوح سه‌گانه پيشگيري اوليه، درمان و بازتواني از اختلال‌هاي جنسي و مشکلات زناشويي، گسترش فعاليت‌هاي آموزشي و پژوهشي علمي و کاربردي در اين زمينه، اقدام به تشکيل کميته راهبردي سلامت جنسي خانواده کرده‌است.» دکتر عباسعلي ناصحي در ادامه حرف‌هايش در مورد اقدام‌هايي که در اين کميته قرار است انجام شود، توضيح مي‌دهد: «اعضاي کميته راهبردي سلامت جنسي، افراد شاخص علمي و اجرايي در حوزه سلامت جنسي هستند و وظايف اصلي خود را شناسايي نيازهاي عيني و ملموس‌ جامعه در زمينه سلامت جنسي و بحث و تبادل‌نظر پيرامون مشکل‌هاي موجود و راه‌حل‌هاي آن و حتي انجام پژوهش‌هاي کاربردي براي ارائه راهکارها مي‌داند.» به گفته دکتر ناصحي، هدف کلي کميته راهبردي سلامت جنسي خانواده، تعيين راهکار، برنامه‌ريزي، سياست‌گذاري و ساماندهي سلامت جنسي خانواده و نظارت در اجراست.


آموزش از وظايف اين کميته است

اين متخصص روان‌پزشکي در پاسخ به اين سوال که اين کميته در چه مرحله‌اي از اجراست، تاکيد مي‌کند: «جلسه مقدماتي اين کميته در وزارت بهداشت تشکيل شد و قرار است مستمر ادامه يابد.» رييس اداره سلامت اجتماعي، رواني و پيشگيري از اعتياد در مورد آموزش‌هايي که در زمينه سلامت جنسي برنامه‌ريزي شده، مي‌گويد: «آموزش‌هاي همگاني، يکي از وظايف
کميته راهبردي سلامت جنسي است و آموزش مردم در زمينه نيازهاي جنسي طبيعي و مشکل‌هاي جنسي خانواده، از همين برنامه‌هاي آموزشي است. علاوه بر اين، گروه‌هاي هدف شامل دانشجويان رشته‌هاي مختلف، متخصصان و دستياران، روان‌شناسان، مشاوران، مشاوران در مدارس، پزشکان، کارشناسان بهداشت و درمان، دانشگاه‌ها، قوه قضاييه، بهزيستي، هلال‌احمر و شهرداري‌ها همگي آموزش مي‌بينند.»

آن‌گونه که دکتر ناصحي مي‌گويد، تمرکز آموزش‌ها بر خانواده است و آموزش‌هاي قبل از ازدواج به خصوص در سنين کودکي و نوجواني، بايد بر محافظت و پيشگيري در برابر سوءاستفاده جنسي باشد. وي در مورد آموزش‌هاي قبل از ازدواج که هم‌اکنون در مراکز بهداشتي به زوج داده مي‌شود، معتقد است: «اين آموزش‌ها مفيد هستند ولي مدت زمان آنها کافي نيست و مي‌توان بخشي از آموزش‌ها را حضوري و برخي را غيرحضوري با ارائه سي‌دي، پمفلت، بروشورهاي آموزشي و... انجام داد.»

به گفته دکتر ناصحي، کميته راهبردي سلامت جنسي از اعضاي حقوقي شامل وزارت بهداشت، مرکز امور زنان و خانواده رياست جمهوري، وزارت ورزش و جوانان، نظام روان‌شناسي و مشاوره، انجمن روان‌پزشکان، انجمن علمي روان‌شناسان باليني، متخصصان زنان و اورولوژيست تشکيل شده و افرادي که در زمينه سلامت جنسي خانواده فعاليت مي‌کنند، اعم از پژوهشگر و صاحب‌نظر، اعضاي هيات علمي دانشگاه‌ها و روحانيون اعضاي حقيقي کميته را تشکيل مي‌دهند.


800 مربي بهداشت باروري تربيت شده‌اند

آموزش‌هاي قبل از ازدواج سال‌هاست در مراکز بهداشتي برگزار مي‌شود. وزارت بهداشت قرار بود مدت زمان اين آموزش‌ها را به 16 ساعت برساند. دکتر اسماعيل مطلق، رييس اداره سلامت جمعيت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت در گفت‌وگو با خبرنگار «سلامت» در اين‌باره مي‌گويد: «در حال حاضر آموزش‌هاي بهداشت خانواده و بهداشت باروري با مدت زمان 4-2 ساعت در مراکز بهداشتي برگزار مي‌شود و مربيان زن به زنان و مربيان مرد به مردان در زمينه بهداشت باروري و خانواده آموزش مي‌دهند. علاوه بر اين، 800 مربي براي آموزش‌هاي بعد از ازدواج تربيت شده‌اند که در سراسر کشور و در مراکز بهداشت شهرستان‌ها مستقر مي‌شوند و در هر زماني که زوج نيازمند مشاوره در زمينه بهداشت باروري باشند، مي‌توانند به اين مربيان مراجعه کنند.» آن‌گونه که دکتر مطلق توضيح مي‌دهد، اين مربيان در مراکز بهداشت شهرستان‌ها مستقر مي‌شوند و قبل و بعد از ازدواج در مورد مسايل زناشويي و بهداشت باروري به زوجين آموزش مي‌دهند. در واقع آموزش‌ها ديگر به 4-2 ساعت محدود نخواهد بود و هر زماني که افراد به مشاوره نياز داشته باشند، مي‌‌توانند به مشاوران مراجعه کنند. رييس اداره سلامت جمعيت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت در مورد ضرورت تشکيل کميته راهبردي سلامت جنسي خانواده، مي‌گويد: «برخي از علت‌هاي طلاق ناشي از ناآگاهي زوج در مورد مسايل زناشويي و بهداشت باروري است. با تشکيل اين کميته و آگاه کردن زوج‌ها مي‌توان تا حدودي در کاهش وقوع برخي از طلاق‌ها گام برداشت.»از آنجا که همواره در کشور ما پرداختن به مسايل جنسي با نوعي اما و اگر همراه بوده، بايد به انتظار نشست و ديد برنامه‌هاي اين کميته تا چه اندازه اجرايي و بر آن نظارت مي‌شود.

وزارت بهداشت براي پرداختن به مسايل جنسي بايد به اين اولويت‌ها توجه کند

1 تهيه برنامه درسي براي دانشجويان پزشکي براي آموزش، تشخيص و درمان اختلال‌هاي جنسي و ابلاغ آن به دانشگاه‌هاي علوم پزشکي و نظارت بر حسن اجراي آن.

2 تهيه برنامه درسي براي دستياران پزشکي رشته‌هاي مرتبط جهت آموزش تشخيص و درمان اختلال‌هاي جنسي و ابلاغ آن به دانشگاه‌هاي علوم پزشکي و نظارت بر حسن اجراي آن.

3 فرستادن تعدادي از پزشکان عمومي‌ به دانشگاه‌هاي معتبر خارج از کشور براي دريافت تخصص در اين زمينه،

4 راه‌اندازي رشته دستياري، فلوشيپ يا فوق‌تخصص در اين زمينه بر حسب صلاحديد داخل کشور،

5 توانمندسازي پزشکان موجود به‌خصوص پزشکان عمومي‌ با ترتيب دادن دوره‌هاي آموزشي لازم،

6 تهيه و ترجمه کتاب‌هاي مرتبط با همکاري دانشگاه‌ها و در اختيار قرار دادن آنها براي پزشکان،

7 فراهم کردن تسهيلات لازم براي وارد کردن تجهيزات پزشکي که در زمينه تشخيص و درمان مشکلات جنسي کاربرد دارند.

8 فراهم کردن تسهيلات لازم براي بخش خصوصي براي ايجاد کلينيک‌هاي اختلال‌هاي جنسي،

9 دعوت و الزام به همکاري انجمن‌هاي علمي‌ در اين زمينه،

10 فراهم کردن زمينه تاسيس و تسهيل در صدور مجوز انجمن‌هاي علمي ‌مرتبط،

بدون شک، وزارت بهداشت به تنهايي نمي‌تواند اين بار سنگين را به مقصد برساند و بايد افراد و مراکز ذي‌نفع (کارشناسان، صاحب‌نظران، دانشگاه‌هاي علوم پزشکي، انجمن‌هاي علمي، استادان و...) به کمک وزارت بهداشت بيايند و انجمن‌ها با وزارت بهداشت همکاري کنند.

در حال حاضر انبوه بيماران مبتلا به اختلال‌هاي جنسي، هزينه بهداشتي درماني هنگفتي به کشور تحميل مي‌کنند. بيشتر اين بيماران از يک مطب به مطب ديگر و از يک مرکز پزشکي به مرکز پزشکي ديگر روانه مي‌شوند، بدون اينکه سودي ببرند يا اينکه تا آخر عمر با مشکلات خود مي‌سازند و مي‌سوزند. ساليانه ده‌ها کنگره، سمينار، کارگاه و... در کشور برگزار مي‌شود و در بسياري از آنها حداکثر يکي، دو ساعت به مشکلات جنسي پرداخته‌مي‌شود، بدون اينکه تغيير شگرفي در اطلاعات شرکت‌کنندگان ايجاد شود و اين چرخه معيوب همچنان ادامه دارد. اينجا است که مداخله وزارت بهداشت لازم است. وزارت بهداشت بايد از افراد و انجمن‌هايي که خود را صاحب‌نظر و متولي اين کار مي‌دانند، بيلان کار و برنامه علمي‌ بخواهد. صرف ادعا باعث حفظ وضعيت موجود خواهد شد.

پس از سال‌ها کار در زمينه مشکلات جنسي، به اين نتيجه رسيده‌ام که يکي از مشکلات اصلي بهداشت و درمان ما در اين زمينه، فقدان افراد (پزشک، پيراپزشک، و پرستار) آموزش‌ديده و توانمند است. من يک برنامه 12 هفته‌اي تهيه کردم که در آن پزشکان عمومي ‌به نحو مناسب در زمينه تشخيص و درمان بيماري‌هاي جنسي در مردان و زنان آموزش مي‌ديدند و توانمند مي‌شدند و براي جلوگيري از سوء‌طبابت، پيشنهاد کردم عزيزان پزشک عمومي‌‌اي که مي‌خواهند اين بيماران را درمان کنند، ملزم به گذراندن موفقيت‌آميز اين دوره باشند. اين برنامه را به انجمن پزشکان عمومي ‌ارسال کردم و تقبل کردم که کل دوره را نيز شخصا برگزار کنم. هنوز پس از گذشت يک سال، هيچ پاسخي از انجمن دريافت نکرده‌ام. بسياري از برنامه‌هاي آموزشي را مي‌توان از طريق انجمن‌هاي علمي‌ پيش برد و به اين طريق به کمک وزارت بهداشت آمد. تقريبا هيچ يک از انجمن‌هاي علمي‌ مرتبط، برنامه مدون براي اين موضوع نداشته‌اند و ندارند.

طبق مقررات، بسياري از برنامه‌هاي آموزشي بايد از طريق انجمن‌ها پيش بروند. متاسفانه سياست‌زدگي دامنگير انجمن‌ها نيز شده و بسياري از آنها سال‌هاست که در اختيار چند نفر قرار دارند و به هيچ‌وجه حاضر به واگذاري آن به غير نيستند. اميدوارم يک سال پس از تشکيل کميته راهبردي مشکلات جنسي در خانواده، بيلان پربار آن به اطلاع جامعه پزشکي برسد.

هفته نامه سلامت