ندا احمدلو/ دکتر محمدحسين عزيزي مي‌گويد فقط آبميوه‌هاي يکي دوکارخانه بزرگ افزودني ندارند
آبميوه‌ها آب ميوه‌اند؟!

هوا که گرم مي‌شود، بازار مصرف انواع آبميوه‌هاي خنک هم رونق مي‌گيرد، اما اينکه مصرف کدام يک از انواع آبميوه‌ها مي‌تواند براي ما مفيدتر باشد و از مصرف کدام نوع از آنها بايد پرهيز کرد، نکته‌اي است که دکتر محمدحسين عزيزي، متخصص صنايع غذايي و عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس در گفت‌وگو با «سلامت» درباره آن گفته‌اند...


سلامت: به تازگي آبميوه‌هايي وارد بازار شده‌اند که عبارت «بدون افزودني» روي بسته‌بندي آنها درج شده است. آيا واقعا هيچ نوع افزودني خاصي به اين محصولات اضافه نمي‌شود؟

نه. يکي دو کارخانه بزرگ توليد انواع آبميوه‌هاي صنعتي در ايران وجود دارند که محصولات آنها از نظر کيفيت و عطر و طعم از ساير محصولات بهتر و مردم‌پسندتر است. معمولا اين کارخانه‌ها به آبميوه‌هاي خود افزودني خاصي نمي‌زنند و اگر عبارت «بدون افزودني» را روي پاکت آبميوه‌هاي آنها ببينيد، بايد به آن اعتماد کنيد و مطمئن باشيد که چنين ادعايي بدون نظارت سازمان‌هاي مربوط نيست. کارخانه‌هاي بزرگ و معتبر توليد آبميوه در ايران، حجم بالايي از آبميوه‌هاي طبيعي، سالم و استاندارد را در طول سال تهيه و با بهترين عطر و طعم به مشتري عرضه مي‌کنند.

سلامت: منظورتان اين است که آبميوه‌هاي توليدشده در کارخانه‌هاي کوچک‌تر و حتي کمي ناشناخته، کيفيت لازم و خواص مفيد آبميوه را ندارند؟

بيشتر آبميوه‌هايي که با نشان‌هاي غيرمعروف در بازار وجود دارند به خصوص آنهايي که در فويل‌هاي آلومينيومي به جاي پاکت‌هاي کاغذي بسته‌بندي شده‌اند، فرموله‌شده هستند. يعني حجم بالايي از آنها را آب، شکر، اسيدسيتريک، ويتامين‌هايي مانند ويتامين c، نگهدارنده و رنگ‌دهنده‌هاي مجاز تشکيل مي‌دهد. حتي برخي از اين آبميوه‌ها از رنگ، اسانس، آب و شکر تهيه شده‌اند و فايده‌اي که براي بدن ندارند هيچ، مصرف آنها در طولاني مدت براي مصرف‌کننده مضر هم خواهدبود.

سلامت: چرا حتي برخي از کارخانه‌هاي بزرگ و معروف هم به آبميوه‌هاي خود شکر اضافه مي‌کنند؟

شکر معمولا به آبميوه‌هاي ترشي مانند آب انار يا زغال‌اخته و براي مطلوب و موردپسندترشدن طعم آبميوه‌ها افزوده مي‌شود. البته در اين صورت، حتما روي بسته‌بندي اين محصولات درج مي‌شود که شکر هم در ترکيب‌هاي آن وجود دارد.

سلامت: آيا آبميوه‌هاي صنعتي نيازي به نگهدارنده هم دارند؟

نه، استريل و پاستوريزه‌کردن آبميوه‌ها و ريختن آنها در پاکت‌هاي چندلايه مخصوص، اجازه ورود يا رشد هيچ نوع ميکروارگانيسمي را نمي‌دهد، بنابراين نيازي به استفاده از نگهدارنده‌ در آبميوه‌ها نيست. البته امکان ورود و رشد ميکروب‌ها درون پاکت‌هاي آبميوه‌اي که درِ آنها باز شده است، وجود دارد و به همين دليل آبميوه‌ها را در مدت کوتاهي پس از باز‌کردن بسته‌بندي‌شان بايد حتما مصرف کرد. ضمن اينکه اگر در آبميوه را باز کرديد، حتما آن را تا اتمام زمان مصرف، داخل يخچال نگهداري کنيد.

سلامت: آيا استريل يا پاستوريزه‌کردن آبميوه‌ها تاثيري بر ارزش تغذيه‌اي آنها نمي‌گذارد؟

به طور کلي، هر فرآيندي که روي محصولات غذايي (چه در خانه و چه در کارخانه) انجام شود، مقداري از ارزش تغذيه‌اي آنها را تحت تاثير قرار مي‌دهد. اين در مورد آبميوه‌هاي صنعتي و خانگي هم صدق مي‌کند. يعني امکان کم شدن برخي از ويتامين‌ها مانند ويتامين c و ويتامين e در آبميوه‌ها نسبت به ميوه طبيعي وجود دارد، اما معمولا تغييري در ميزان ويتامين‌هاي گروه b به وجودنمي‌آيد. بنابراين در پي استريل و پاستوريزه کردن آبميوه‌ها از ارزش غذايي‌شان کاسته مي‌شود.

سلامت: به نظر شما يک آبميوه صنعتي سالم و تازه چه ويژگي‌هايي بايد داشته باشد؟

غلظت کافي داشته باشد و وقتي بسته‌بندي آن را باز مي‌کنيد، رنگ، عطر و طعمي شبيه به آبميوه‌هاي خانگي را حس کنيد. غلظت آبميوه مي‌تواند نشان‌دهنده سطح بالاي کنسانتره ميوه در آن باشد. آبميوه‌هاي غيراستاندارد و نامناسب، بسيار رقيق هستند و بوي ميوه موردنظر را نمي‌دهند. اين آبميوه‌ها بيشتر شبيه به آب و شکر رنگي هستند و خواص يک وعده آبميوه طبيعي را ندارند.

سلامت: آيا وجود پالپ (تکه‌هاي ميوه) در آبميوه‌ها الزاما به معناي کيفيت بالاي آنهاست؟

نه، البته ناگفته نماند که از نظر تغذيه‌اي مصرف آبميوه‌هاي پالپ‌دار از ساير آبميوه‌ها بهتر است چون پالپ آبميوه‌ها سرشار از فيبر و براي بدن و پيشگيري از فشارخون بالا، بيماري‌هاي قلبي و عروقي و انواع سرطان‌ها بسيار مفيد و موثر است، اما يک آبميوه‌ خوب، سالم و طبيعي، الزاما نبايد پالپ داشته باشد؛ همان‌طور که در حال حاضر آبميوه‌هاي طبيعي و بدون پالپي در بازار وجود دارد که تمام ويژگي‌هاي يک آبميوه‌ مغذي را دارند.

سلامت: آيا مصرف روزانه آبميوه‌هاي صنعتي مي‌تواند مشکلي را در کوتاه يا درازمدت برايمان ايجاد کند؟

اگر فردي روزانه آبميوه‌هاي صنعتي سالم و بدون افزودني بنوشد، هيچ مشکلي برايش پيش نخواهدآمد چون اين آبميوه‌ها تا حد زيادي شبيه آبميوه‌هاي خانگي هستند. حتي مصرف اين آبميوه‌هاي سالم همراه صبحانه مي‌تواند فوايد بسياري براي بدن داشته باشد، اما مصرف آبميوه‌هاي سرشار از شکر و حاوي افزودني يا رنگ و طعم‌دهنده‌هاي مختلف، مشکلاتي در درازمدت براي افراد ايجاد مي‌کند و به همين دليل مصرفشان به طور مداوم توصيه نمي‌شود.

سلامت: عبارت غني‌شده با کلسيم يا ويتامين c و... هم روي برخي از آبميوه‌هاي موجود در بازار ديده مي‌شود. آيا مقدار املاح و ويتامين‌هايي که به اين آبميوه‌ها افزوده مي‌شوند، جوابگوي مقداري از نياز بدنمان هستند يا اين کار فقط جنبه تبليغاتي دارد؟

بايد ميزان کلسيم يا ساير موادمغذي‌اي که به آبميوه‌ها اضافه مي‌شوند، روي برچسب آنها نوشته شود. در صورتي که ميزان اين مواد جوابگوي حداقل 30 درصد از نياز روزانه بدنمان باشد، مي‌توانيم بگوييم آن محصول واقعا غني‌شده است؛ مثلا بدن به روزانه 1000 ميلي‌گرم کلسيم نياز دارد؛ پس يک بسته آبميوه غني‌شده با کلسيم بايد حداقل حاوي حدود 330 تا 350 ميلي‌گرم کلسيم باشد تا کلسيم آن جذب بدن شود. ميزان جذب اين مواد هم به مصرف ساير خوراکي‌ها و شرايط گوارشي هر فرد بستگي دارد و نمي‌توان نظر قطعي در مورد‌شان داد.